Boerboel

Boerboel - południowoafrykański molos o silnym instynkcie ochronnym

Dorosły boerboel w przedpokoju to zwarta, umięśniona masa, która jednocześnie obserwuje ciebie, kuriera i otwarte drzwi. To południowoafrykański molos, powstały na farmach, gdzie pies miał chronić rodzinę i bydło przed drapieżnikami i intruzami, a ten instynkt ochronny do dziś stanowi rdzeń rasy. Jest zwinniejszy, niż sugeruje jego budowa, silnie przywiązany do własnych ludzi i powściągliwy lub krytyczny wobec obcych, a często także wobec innych psów. Wymaga to doświadczonego, spokojnego właściciela, wysokiego i solidnie ogrodzonego terenu, wczesnej i szerokiej socjalizacji oraz szkolenia dostosowanego do bardzo silnego psa. Największym zastrzeżeniem jest połączenie siły, samodzielnej oceny i obciążenia stawów: błędy w wychowaniu lub w wyborze hodowcy trudno naprawić u psa tej wielkości. Jako pierwszy pies lub do niespokojnego domu bez jasnych zasad nie jest rozsądnym wyborem.

Podstawowe informacje o rasie

• Oficjalna nazwa: Boerboel (po angielsku South African Boerboel)
• Synonimy: Boerboel południowoafrykański; po angielsku także South African Mastiff
• Pochodzenie: Republika Południowej Afryki
• Uznanie: nie znaleziono jako rasy FCI; uznany przez Kennel Union of Southern Africa (KUSA) i United Kennel Club (UKC, od 1 stycznia 2016); American Kennel Club (AKC) publikuje własny wzorzec
• Pierwotna funkcja: pies gospodarski do ochrony rodziny i bydła oraz do przytrzymywania ściganej lub rannej zwierzyny
• Grupa rasy: Guardian Dog Group (UKC), grupa psów pracujących w KUSA
• Wysokość w kłębie: samiec ok. 61-69 cm, suka ok. 56-64 cm (preferencja AKC); UKC podaje ideał 66 cm dla samców i 61 cm dla suk
• Waga: wzorce nie podają wagi; dorosłe psy zwykle znacznie przekraczają 50 kg, a ciężkie samce są wyraźnie cięższe (orientacyjnie)
• Sierść: krótka, gęsta, gładka i błyszcząca, z grubą, luźną skórą
• Umaszczenie: odcienie brązu, czerwieni i płowego, także pręgowane; ograniczone białe znaczenia; czarna maska pożądana lub opcjonalna
• Długość życia: źródła podają około 9-11 lat (orientacyjnie, brak wiarygodnych danych populacyjnych)
• Ruch: średni do wysokiego; kilka spacerów dziennie z pracą i szkoleniem
• Trudność szkolenia: wysoka; inteligentny, silny i samodzielny w ocenie
• Pielęgnacja: niska w przypadku sierści; skóra, oczy, pazury i zęby wymagają uwagi
• Zostawanie samemu: ograniczone; silnie nastawiony na rodzinę
• Klimat: krótka sierść z małą izolacją; upał i silny mróz wymagają zarządzania
• Początkujący: nie nadaje się jako pierwszy pies

Szybki test dopasowania

Może pasować, jeśli:

• masz doświadczenie z dużymi, samodzielnymi rasami stróżującymi lub typu molos i jesteś gotów szukać wsparcia dobrego trenera;
• masz wysokie, solidne ogrodzenie i dom bez wrażliwych na hałas sąsiadów;
• masz codziennie czas na ruch, szkolenie i spokojne towarzystwo swojego psa;
• jesteś fizycznie w stanie utrzymać na smyczy psa o wadze 50 kg lub więcej.

Prawdopodobnie nie pasuje, jeśli:

• szukasz pierwszego psa lub masz małe doświadczenie z silnymi psami;
• chcesz psa, który wita obcych i inne psy bez zastrzeżeń;
• mieszkasz w mieszkaniu lub w miejscu bez bezpiecznego ogrodzenia;
• chcesz zostawiać psa samego na długie dni lub masz mało czasu na szkolenie.

Nazwa, uznanie i rasy pokrewne

Nazwa Boerboel odnosi się do afrykanerskiego burskiego rolnika, czyli farmera. W RPA rasa jest zarejestrowana w KUSA; istnieje tam kilka związków hodowców o nieco różnych zasadach, i nie wszystkie organizacje akceptują te same kolory. O ile sprawdzono, rasy nie ma w nomenklaturze FCI, więc nie istnieje numerowany wzorzec FCI. AKC i UKC mają własne wzorce, na których opierają się wymiary i kolory na tej stronie. Zawsze pytaj więc hodowcę, w której organizacji zarejestrowano rodowód, i sprawdź to samodzielnie.

Wizualnie boerboel przypomina inne molosy, takie jak mastif, bullmastif, mastino napoletano i fila brasileiro. W porównaniu z wieloma z nich wyróżniają się krótsza, gładka sierść, mniej wyraźne fałdy skóry i atletyczny ruch: wzorzec AKC nazywa go najzwinniejszym z molosów. Psy niebiesko-szare (umaszczenie pudrowe) są wykluczone przez AKC i UKC, a UKC wyklucza także psy całkowicie czarne i trójkolorowe, nawet gdy oferuje się je jako wyjątkowe lub rzadkie. Kolor nic nie mówi o jakości ani charakterze.

Historia i pierwotna funkcja

Rasa rozwijała się od XVII wieku wśród europejskich osadników, Burów, którzy osiedlali się w Afryce Południowej. Ich psy często stanowiły pierwszą linię obrony przed drapieżnikami, strzegły domu i gospodarstwa i były używane do tropienia i przytrzymywania rannej zwierzyny. Surowa selekcja naturalna w trudnym środowisku pozostawiła przy życiu głównie silne, stabilne psy. Dokładne pochodzenie nie jest naukowo udokumentowane; UKC opisuje źródło jako niezdokumentowane. Od lat 80. XX wieku podejmowano ukierunkowane wysiłki, aby zachować typ i zakładać związki hodowców. W RPA rasa uchodzi za rodzimą rasę lokalną.

W codziennym życiu ta historia oznacza: pies, który sam ocenia zagrożenia, strzeże bez twojej prośby i jest fizycznie zdolny do wywierania poważnej presji.

Wygląd i cechy fizyczne

Boerboel jest duży, silny i umięśniony. Tułów jest nieco dłuższy niż wysoki (około 10 do 9 według AKC), z głęboką, szeroką klatką piersiową sięgającą mniej więcej do łokci. Głowa jest blokowa, szeroka i głęboka, z dobrze wypełnionymi policzkami; przy uwadze na czole pojawiają się lekkie zmarszczki. Kufa jest szeroka, a nos czarny. Oczy są średniej wielkości i brązowe, z dobrze przylegającymi powiekami. Uszy są w kształcie litery V, zwisają do przodu i przylegają do głowy; uszy stojące nie są dozwolone. Ogon jest gruby i wysoko osadzony; w Holandii i Belgii obcinanie uszu i ogonów jest zakazane, więc widuje się tam psy z naturalnymi uszami i ogonami. Sierść jest krótka, gęsta i gładka, skóra gruba i luźna, ale nie obwisła.

Samce mają według AKC większą ramę i cięższe kości niż suki.

Charakter i temperament

Wzorzec opisuje inteligentnego psa o silnych instynktach ochronnych, który sprawia wrażenie spokojnego, stabilnego i pewnego siebie, a czasem dystansu. AKC nazywa go dominującym i chętnym do przypodobania się; UKC opisuje go jako wybiórczego wobec obcych i wyznacza ostrą granicę przy płochliwości i niebezpieczeństwie. W domu jest często przywiązany i nastawiony na rodzinę. Sam ocenia, czy coś jest zagrożeniem, a ta ocena nie zawsze jest twoją. Powrót do równowagi po napięciu, kontrola impulsów i tolerancja frustracji bardzo różnią się w zależności od linii i psa. Wzorzec AKC stwierdza ponadto, że agresywna postawa wobec innych psów nie jest na wystawie liczona jako wada; pokazuje to, że krytyczne zachowanie wobec pobratymców jest w tej rasie znane.

Dzieci, psy, koty i goście

• Niemowlęta i małe dzieci: zawsze aktywny nadzór; pies jest duży i silny i może przypadkiem przewrócić dziecko lub je odepchnąć.
• Starsze dzieci: wzorzec opisuje go jako czułego wobec dzieci i rodziny; naucz dzieci spokojnego zachowania wobec niego i nie pozwalaj na harce z obcymi dziećmi.
• Nieznane psy: często krytyczny; planuj spotkania z wyprzedzeniem, buduj z dystansu i nie wymuszaj.
• Psy domowników: współżycie z innym psem może się udać, zwłaszcza przy wspólnym dorastaniu i jasnych zasadach; przy psach tej samej płci potrzeba dodatkowej uwagi.
• Koty: może się udać, jeśli dorastają razem; nieznane koty na zewnątrz stanowią ryzyko.
• Małe zwierzęta domowe: wymaga oddzielnych pomieszczeń i nadzoru.
• Goście i kurierzy: od razu sygnalizuje i często pozostaje zdystansowany; zapewnij zamykane pomieszczenie, solidne ogrodzenie i stałą rutynę zapoznawania gości.

Instynkty i codzienne zachowanie

Strzeżenie i ochrona są na pierwszym miejscu. Widać to po psie, który przy każdym dźwięku staje przy drzwiach lub ogrodzeniu, długo mierzy gości wzrokiem i staje między tobą a obcą osobą. Może też trzymać i ciągnąć, gdy coś przykuje jego uwagę, co przy jego rozmiarach ma skutki dla spacerów, smyczy i drzwi. Jego pierwotne zadanie, tropienie i przytrzymywanie zwierzyny, widać także w pracy węchowej i wytrwałości. Kierujesz tym zachowaniem przez strukturę, pracę i spokój; nie tłumisz go.

Ruch w poszczególnych etapach życia

Szczenię: krótkie, spokojne wyjścia, dużo snu, bezpieczne odkrywanie i zmienne podłoże. Szybko rosnące szczenię dużej rasy nie potrzebuje wymuszonych dystansów, schodów ani skoków, a śliskie podłogi są trudne dla jego stawów.

Pies młody: siła i pewność siebie rosną szybciej niż samokontrola. Utrzymuj ofertę zróżnicowaną i stopniową, codziennie ćwicz kontrolę impulsów i chodzenie na smyczy i ograniczaj intensywne obciążenie.

Dorosły: licz się z kilkoma spacerami dziennie, łącznie około półtorej do dwóch godzin, ze szkoleniem, pracą węchową i odpoczynkiem. Ogród tego nie zastępuje. Więcej minut nie zawsze znaczy lepiej: podłoże, temperatura i regeneracja się liczą.

Senior: krócej i częściej, z uwagą na stawy i sztywny początek. Kulawizna lub objawy bólu wymagają oceny weterynarza.

Wyzwania umysłowe i praca

Odpowiednie są zabawy w poszukiwanie i praca węchowa (pasuje do tropienia zwierzyny), posłuszeństwo, świadomość ciała i ćwiczenia równowagi, spokojne noszenie i aportowanie oraz ćwiczenie leżenia w jednym miejscu. Kontrolowane ćwiczenia stróżujące lub praca na ugryzieniu nie są odpowiednie bez doświadczonego prowadzenia, bo wtedy wzmacniasz właśnie instynkt ochronny. Naucz go też odpoczywać, gdy na zewnątrz coś się dzieje.

Szkolenie i socjalizacja

Pracuj ze spokojnym, jasnym i konsekwentnym prowadzeniem, nagrodą i krótkimi, dobrze zbudowanymi ćwiczeniami; twarde metody są nierozsądne przy silnym, samodzielnym psie. Buduj przywołanie i chodzenie na smyczy w coraz ruchliwszym otoczeniu. Socjalizuj szeroko i stopniowo z ludźmi, psami, ruchem ulicznym i dźwiękami, z wolnością wyboru zamiast przymusu; celem jest pies, który potrafi neutralnie obserwować i szybko wraca do równowagi, a nie pies, który wita każdego. Ćwicz od szczenięcia wizyty u weterynarza, obcinanie pazurów i badanie uszu i oczu. Trener z doświadczeniem w pracy z molosami i rasami stróżującymi jest przy tej rasie zdecydowanie wskazany.

Zostawanie samemu w domu

Boerboel jest silnie nastawiony na rodzinę, a cały dzień pracy samotnie zwykle do niego nie pasuje. Buduj zostawanie samemu małymi krokami, od sekund do minut, i zadbaj, by wcześniej został wyprowadzony. Nuda i frustracja objawiają się przy tej wielkości niszczeniem lub intensywnym strzeżeniem okien i ogrodzenia. Opieka lub zaufana osoba to realistyczny plan, o ile potrafi sobie z nim poradzić. Różnice indywidualne są duże.

Mieszkanie, otoczenie, klimat i podróże

Najlepiej pasuje dom z wysokim, solidnym i dobrze zamykanym ogrodem; ogród nie zastępuje spacerów. W mieszkaniu schody, winda, korytarze i sąsiedzi stanowią poważne ograniczenie dla psa takiej wielkości. W mieście ruchliwość wymaga dobrze wyćwiczonego psa; na wsi liczą się zwierzyna, bydło i granice posesji. Krótka sierść słabo izoluje: w upale zadbaj o cień, wodę i spokojne pory, a przy mrozie lub wilgotnym chłodzie o suche legowisko i ewentualnie ubranko. W samochodzie potrzebujesz dużego bagażnika i stałego, bezpiecznego miejsca. Przy podróżach za granicę obowiązuje: przeczytaj wcześniej przepisy, bo niektóre kraje mają własne ograniczenia dla rasy (zobacz też odpowiedzialne pozyskanie).

Rozmiary, obroże i szelki

Wzorzec podaje tylko wysokość w kłębie; obwód szyi i klatki piersiowej nie są ustalone i różnią się między psami; dlatego zawsze mierz samodzielnie. Zmierz szyję w miejscu, gdzie będzie obroża, miękką miarką i zostaw miejsce na dwa palce. Zmierz klatkę piersiową w najszerszym miejscu, tuż za przednimi łapami. Boerboel ma szeroką, głęboką klatkę piersiową i grubą szyję: zakres wielu szelek kończy się poniżej jego wymiarów, więc najpierw sprawdź, czy największy wariant modelu istnieje i jest dostępny. Po wyregulowaniu sprawdź, czy nic nie uciska za przednimi łapami, i wybierz solidne sprzączki i kółka D.

Pielęgnacja

Szczotkowanie i czesanie: co tydzień gumową lub miękką szczotką, aby usunąć luźne włosy; w okresie linienia częściej.

Mycie i suszenie: tylko przy zabrudzeniu, łagodnym szamponem dla psów; dobrze osusz fałdy skóry.

Skóra i głowa: utrzymuj głowę i fałdy czyste i suche i zwracaj uwagę na podrażnienia.

Oczy: regularnie sprawdzaj brzegi powiek; zaczerwienienie, łzawienie lub mrużenie wymagają weterynarza.

Uszy: uszy zwisają do przodu; regularnie sprawdzaj zaczerwienienie, zapach lub potrząsanie głową.

Łapy, pazury i zęby: przycinaj pazury, sprawdzaj opuszki i szczotkuj zęby; wzorce stawiają wymagania dotyczące zgryzu, więc sprawdzaj odchylenia.

Linienie i oswajanie: ćwicz szczotkowanie, pazury i badanie od szczenięcia, aby pies o wadze 60 kg nie musiał być później przytrzymywany.

Zdrowie i odpowiedzialna hodowla

Dla rasy jest niewiele niezależnych danych populacyjnych. Źródła podają długość życia około 9 do 11 lat. U rasy opisuje się zwiększoną skłonność do dysplazji stawu biodrowego i łokciowego, co ma dodatkowe znaczenie u dużego, ciężkiego psa. Z budową związane są powieki: zbyt luźne albo skręcone do wewnątrz lub na zewnątrz powieki (entropium i ektropium) są według wzorców AKC i UKC wadą dyskwalifikującą. Dla chorób serca i skrętu żołądka brakuje dobrych liczb specyficznych dla rasy; skręt żołądka to znane ryzyko u dużych psów z głęboką klatką piersiową. Nie każdy pies rozwija te schorzenia.

Odpowiedzialni hodowcy zwykle badają rentgenowsko biodra i łokcie psów hodowlanych i oceniają oczy. W RPA istnieje program oceny bioder i łokci stowarzyszenia weterynaryjnego i KUSA, a KUSA ma ocenę charakteru i rasy (CBA), którą pies może zdawać dopiero po 18 miesiącach, z częścią charakteru, którą trzeba zdać. Wynik nie jest gwarancją dla potomstwa.

Nową kulawiznę, trudności z wstawaniem, wzdęty brzuch z niepokojem lub nudnościami, bolesne lub zaczerwienione oczy albo wyraźną zmianę zachowania daj natychmiast ocenić weterynarzowi.

Żywienie w poszczególnych etapach życia

Właściwa porcja zależy od dokładnej karmy, wagi, wieku, kondycji i aktywności, a nie od nazwy rasy. Powszechną podstawą obliczeń jest RER = 70 × masa ciała w kg^0,75. Pies o wadze 60 kg ma wtedy około 1 500 kcal zapotrzebowania spoczynkowego; dzienne zapotrzebowanie jest wyższe o współczynnik, który bierzesz ze sprawdzonego źródła żywieniowego, na przykład z wytycznych FEDIAF. Następnie przelicz: gramy na dzień = dzienne zapotrzebowanie energetyczne w kcal ÷ ME w kcal/kg karmy × 1000. Jest to wyłącznie przykład obliczeniowy pokazujący metodę, nie porada dla twojego psa. Oceniaj kondycję rękami: żebra powinny być dobrze wyczuwalne bez grubej warstwy tłuszczu.

Szczenię: wybierz kompletną karmę dla szczeniąt dużych ras, utrzymuj kontrolowany i szczupły wzrost i nie podawaj osobnego wapnia bez weterynarza. Dorosły: dostosuj do wagi i obciążenia pracą; nadwaga obciąża stawy. Senior: dostosuj do kondycji i masy mięśniowej, a nie tylko wieku. Podziel porcję na dwa posiłki, zachowaj spokój wokół posiłku i wliczaj przysmaki.

Zawsze czytaj opakowanie pod kątem gęstości energetycznej i porcji startowej i pytaj weterynarza przy wzroście, chorobie lub wątpliwościach. Więcej karmy dla bardzo dużych psów znajdziesz w kategorii karma dla bardzo dużych ras.

Czas, koszty i codzienne obciążenie

Codzienny czas to kilka spacerów, szkolenie i spokojne bycie razem, z dodatkową uwagą w pierwszych dwóch latach. Karma jest droga ze względu na wielkość, weterynarz i ubezpieczenie wypadają drożej przy dużych psach, a do tego dochodzą solidne ogrodzenie, mocny sprzęt i duży samochód. Sprawdź też, czy twoje ubezpieczenie OC lub wynajmujący dopuszcza rasę. Dobry trener i opieka się liczą. Stałych kwot nie podajemy bez aktualnego sprawdzenia rynku.

Zalety

• Stabilny, ochronny pies rodzinny z silną więzią z ludźmi.
• Zwinny i atletyczny jak na molosa, według wzorca AKC.
• Krótka sierść wymagająca niewielkiej pielęgnacji.
• Przy spokojnym, jasnym prowadzeniu stabilny i niezawodny domownik.

Wady i punkty wymagające uwagi

• Bardzo silny i ciężki: smycz, drzwi i schody wymagają kontroli.
• Ostro strzeże i często pozostaje zdystansowany wobec obcych.
• Może być krytyczny lub skłonny do konfliktu wobec innych psów.
• Obciążenie bioder i łokci; wysokie koszty weterynarza i karmy.
• Przepisy dotyczące rasy mogą się różnić w zależności od kraju i gminy; Dania zakazuje rasy.

Dla kogo rasa jest odpowiednia

Dla doświadczonych właścicieli z wysokim, bezpiecznie ogrodzonym terenem, czasem i siłą, którzy prowadzą psa spokojnie i są gotowi wcześnie i długofalowo inwestować w socjalizację i szkolenie z dobrym prowadzącym. Pasuje do domu z jasnymi zasadami, w którym dzieci uczą się obchodzić z dużym psem.

Dla kogo rasa nie jest odpowiednia

Dla tych, którzy szukają pierwszego psa, mieszkają w mieszkaniu, często są poza domem przez długie dni, chcą psa witającego każdego i wszystkie psy lub oczekują imponującego psa stróżującego jako symbolu statusu albo ochrony bez szkolenia.

Odpowiedzialne pozyskanie, adopcja lub przekazanie

Szukaj hodowcy, który dobrze zna rasę i własne linie, i pytaj o rejestrację rodowodu (oraz organizację zarządzającą wzorcem), wyniki bioder, łokci i oczu obojga rodziców oraz, jeśli to możliwe, ocenę zachowania rodziców. Poznaj matkę i zobacz, jak reaguje na obcych; pytaj o wiek oddania (nie przed ośmioma tygodniami), umowę, chip i paszport. Zachowaj ostrożność wobec sprzedawców wielu ras jednocześnie, ogłoszeń reklamujących kolory jako rzadkie, skrajnie dużych rozmiarów jako argumentu sprzedaży lub szczeniąt bez rodowodu. Boerboele bywają dostępne ze schronisk lub poprzez przekazanie specyficzne dla rasy; pytaj wtedy szczerze o zachowanie wobec ludzi i psów. Dostępność zależy od regionu.

Co do przepisów: w Holandii według rządu obecnie nie ma ani zakazu rasy, ani listy ras, ale gminy mogą nałożyć na groźnego psa obowiązek smyczy lub kagańca, a rząd pracuje nad nowymi środkami krajowymi; śledź wiadomości. W Belgii przepisy ustalają region i gmina. Dania ma tę rasę na oficjalnej liście ras zakazanych, także dla turystów, z wyjątkiem tranzytu. Zawsze sprawdzaj aktualne przepisy swojej gminy, ubezpieczyciela i każdego kraju, do którego chcesz podróżować z psem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy boerboel nadaje się dla początkujących? Nie; siła, czujność i samodzielna ocena wymagają doświadczenia i prowadzenia.

Czy może mieszkać z kotami? Czasem, zwłaszcza jeśli dorastają razem; nieznane koty na zewnątrz pozostają ryzykiem.

Czy może biegać bez smyczy? Tylko tam, gdzie jest to bezpieczne i dozwolone, i po starannie zbudowanym przywołaniu; w ruchliwych miejscach rozsądniejsza jest smycz.

Czy boerboel jest zakazany? Nie w Holandii według rządu, ale w Danii tak. Przepisy mogą się różnić w zależności od gminy i kraju, więc je sprawdź.

Czy dużo linieje? Krótka sierść linieje, w jakim stopniu, zależy od psa; cotygodniowe szczotkowanie utrzymuje to pod kontrolą.

Podsumowanie

Boerboel to lojalny, silny obrońca, który szuka swoich ludzi i kontroluje otoczenie. Daje to imponującego i zaangażowanego psa, ale tylko wtedy, gdy właściciel poważnie traktuje siłę, instynkt stróżujący i obciążenie stawów. Kto ma doświadczenie, bezpieczny teren i dobrego trenera, może mieć wiele radości ze starannie wybranego szczenięcia. Kto szuka łatwego psa do towarzystwa lub ma mało czasu na szkolenie, lepiej wybierze inną rasę. Jego dobrostan zależy od wczesnej socjalizacji, zdrowych stawów, jasnego prowadzenia i hodowcy, który sprawdza zdrowie i charakter.