Owczarek podhalański - biały stróż stada, który decyduje sam

Owczarek podhalański - biały stróż stada, który decyduje sam

Owczarek podhalański nie szczeka dla towarzystwa. Wybiera miejsce z dobrym widokiem, rejestruje to, co się rusza, i sam decyduje, czy warto wstać. To duży, biały pies górski z polskiego Podhala, przez wieki używany do ochrony owiec przed wilkiem i niedźwiedziem. Wzorzec FCI opisuje jego temperament jako spokojny, inteligentny i czujny; wysokość w kłebie wynosi od 60 do 70 cm.

Pasuje do doświadczonych właścicieli z dużym, dobrze ogrodzonym terenem, miejscem na gęstą sierść i spokojem potrzebnym do konsekwentnego prowadzenia samodzielnego psa. Największą wadą jest jego skłonność do ochrony: goście, kurierzy i obce psy wymagają szkolenia, zarządzania i właściciela, który prowadzi jasno, bez przymusu.

Najważniejsze dane

• Nazwa oficjalna: Polski Owczarek Podhalański (wzorzec FCI nr 252, w angielskim tekście FCI Polish Tatra Shepherd)
• Synonimy: owczarek podhalański, Tatra Shepherd Dog, Tatra herdershond
• Pochodzenie: Polska, region Podhala u stóp Tatr
• Uznanie: FCI grupa 1 (psy pasterskie i zaganiające), sekcja 1 (psy pasterskie), bez próby pracy; obowiązujący wzorzec opublikowany 6 lutego 2025
• Pierwotne zadanie: stróż stad owiec i innego inwentarza; FCI określa go jako psa pasterskiego i stróżującego
• Wysokość w kłebie: samce 65-70 cm, suki 60-65 cm
• Waga: wzorzec nie podaje wagi; źródła podają orientacyjnie około 35-60 kg
• Sierść: długa, gęsta, prosta lub lekko falista i twarda w dotyku, z obfitą podszerstkiem i bogatą kryzą
• Maść: jednolicie biała; małe kremowe plamy są niepożądane
• Długość życia: orientacyjnie około 10-12 lat; wiarygodnych statystyk rasy brak
• Zapotrzebowanie na ruch: średnie; codziennie ponad godzina, głównie spokojnie i na własnym terenie
• Wyzwanie szkoleniowe: wysokie; inteligentny, ale samodzielny i nieskory do posłuszeństwa dla samego posłuszeństwa
• Poziom pielęgnacji: średni do wysokiego; szczotkowanie co tydzień, częściej podczas linienia
• Pozostawanie samemu: tylko po spokojnym przyzwyczajeniu i na bezpiecznym terenie; bez stałej liczby godzin
• Klimat: dobrze znosi chłód i deszcz; upał wymaga uwagi z powodu gęstej sierści
• Dla początkujących: nie; lepszy dla doświadczonych właścicieli ras stróżujących i ochronnych

Szybki test dopasowania

Może pasować, jeśli:

• masz duży, wysoko ogrodzony teren i nie mieszkasz tuż obok nerwowych sąsiadów;
• masz doświadczenie z samodzielnymi psami i potrafisz prowadzić spokojnie;
• masz czas na codzienne spacery, szczotkowanie i długotrwałą socjalizację;
• chcesz czujnego psa, który wyrabia sobie własne zdanie, zamiast ciągle patrzeć na ciebie.

Prawdopodobnie nie pasuje, jeśli:

• mieszkasz w małym mieszkaniu lub w ruchliwym centrum miasta;
• szukasz psa, który przyjaźnie wita każdego człowieka i każdego psa;
• przyjmujesz dużo gości lub masz niespokojny dom ze zmieniającymi się dziećmi;
• szukasz pierwszego psa lub masz mało czasu na konsekwentne szkolenie.

Nazwa, uznanie i rasy pokrewne

Oficjalna polska nazwa to Polski Owczarek Podhalański, często skracana do owczarka podhalańskiego. Angielski tekst FCI używa Polish Tatra Shepherd; powszechna jest też nazwa Tatra Shepherd Dog. FCI prowadzi wzorzec pod numerem 252, krajem pochodzenia jest Polska, a ostatnie zmiany należą do Związku Kynologicznego w Polsce.

Rasa przypomina inne białe psy górskie, takie jak czuwacz słowacki, kuvasz i pirenejski pies górski. To odrębne rasy z własnymi wzorcami i własną historią. FCI wymienia owczarka podhalańskiego jako spokrewnionego z podobnymi psami górskimi z Czech, Węgier i Rumunii. Krzyżówka z jedną z tych ras lub z innym białym psem nie jest owczarkiem podhalańskim.

Historia i pierwotne zadanie

W Karpatach od wieków żyją psy, które pasą i stróżują inwentarz. Według FCI owczarek podhalański wywodzi się z psów plemion pasterskich, które osiadły w regionie Podhala w XV wieku. Rasa jest zaliczana do psów górskich pochodzących od mastifa tybetańskiego. Pies służył przede wszystkim do ochrony stad, nie do ich pędzenia.

Tradycyjna biała maść miała praktyczny powód: białego psa w ciemności i wśród owiec łatwo odróżnić od wilka lub niedźwiedzia. Po I wojnie światowej dwie polskie organizacje rozpoczęły planową hodowlę. Pierwszy wzorzec pochodzi z 1937 roku, po pierwszej wystawie w Zakopanem. W 1954 roku odbyła się pierwsza powojenna wystawa z około 120 psami, z których większość pracowała z owcami. FCI uznała rasę w 1967 roku, a pierwszy miot z rodowodem urodził się w 1957 roku. Dziś rasa żyje głównie jako pies stróżujący i towarzysz.

Wygląd i cechy fizyczne

• Budowa: mocna i zwarta, prostokątna; tułów samców jest nieco krótszy niż suk
• Głowa i kufa: głowa szczupła w stosunku do ciała, czaszka w profilu lekko wypukła, wyraźny stop bez gwałtownego przełomu; mocna, stopniowo zwężająca się kufa z szerokim grzbietem nosa i czarnym nosem
• Oczy: średniej wielkości, wyraziste, lekko ukośne, ciemnobrązowe z ciemnymi powiekami
• Uszy: średniej długości, dość grube i trójkątne, dobrze owłosione, przedni brzeg lekko przylega do głowy
• Szyja i tułów: umięśniona szyja bez podgardła, z bogatą grzywą; szeroka kłęb, prosty szeroki grzbiet, głęboka klatka piersiowa, lekko podciągnięty brzuch
• Kończyny i łapy: umięśnione przednie kończyny z dużą kością, ale nie za ciężkie; zwarte owalne łapy z sierścią między palcami oraz ciemnymi, mocnymi opuszkami
• Ogon: nie za wysoko osadzony, w spoczynku poniżej linii grzbietu i do stawu skokowego, przy podnieceniu powyżej grzbietu, ale nie zakręcony
• Sierść: krótka i gęsta na głowie, kufie, przodzie kończyn przednich i poniżej stawu skokowego; długa i gęsta na szyi i tułowiu, z obfitym podszerstkiem, chorągiewką na ogonie i bogatym owłosieniem ud
• Maść: jednolicie biała; małe kremowe plamki są niepożądane
• Szczeniak i pies dorosły: szczenięta są mniejsze i okrągłe, z gęstą, puszystą sierścią; pełna kryza, chorągiewka i budowa rozwijają się dopiero po pierwszym roku

Według wzorca dyskwalifikują m.in. psy agresywne lub nadmiernie płochliwe, psy bez podszerstka i psy z kolorowymi plamami w sierści. To pokazuje, jak ważny jest stabilny charakter u tego typu psa pracującego.

Charakter i temperament

FCI opisuje temperament jako spokojny, inteligentny i czujny. W domu widzisz spokojnego, powściągliwego psa, który woli obserwować z dystansu, niż się narzucać. Przywiązuje się do rodziny, ale pozostaje samodzielny: sam ocenia, czy coś jest zagrożeniem, i nie zawsze czeka na komendę.

Wobec obcych jest zwykle powścigliwy. Dlatego ważne są spokojne, przewidywalne wychowanie i wiele pozytywnych doświadczeń. Płochliwe lub agresywne zachowanie nie odpowiada typowi rasy i wymaga celowego prowadzenia. Indywidualne różnice są duże.

Dzieci, psy, koty i goście

• Niemowlęta i małe dzieci: dorosły owczarek podhalański jest duży i silny; nigdy nie zostawiaj go bez nadzoru z małym dzieckiem i naucz dzieci szanować jego miejsce odpoczynku.
• Starsze dzieci: może być stabilnym kompanem, jeśli dzieci zachowują się wobec niego spokojnie; dzikie zabawy z kolegami mogą uruchomić jego odruch ochronny.
• Obce psy: może reagować powściągliwie lub dominująco; budowanie spotkań prowadź spokojnie i wybieraj je rozważnie.
• Psy w domu: współżycie z innymi psami może się udać, zwłaszcza jeśli wychowują się razem; uważaj na rywalizację między samcami.
• Koty: często może żyć z kotami z własnego domu; obcy kot w ogrodzie należy do jego terytorium.
• Małe zwierzęta: wychowany z małymi zwierzętami często je akceptuje; trzymaj drób, króliki i świnki morskie osobno i pod nadzorem.
• Goście i kurierzy: zgłasza i kontroluje. Daj mu stałe miejsce i wcześniej ćwicz, jak wpuszcza się gości.

Instynkty i codzienne zachowanie

Stróżowanie i ochrona są jego głównymi zadaniami. W praktyce widzisz psa, który obchodzi teren, kładzie się na podwyższeniu i na nieznane dźwięki daje głos. Psy stróżujące stada są często czujne w nocy; może to przeszkadzać sąsiadom. Zachowania terytorialne, kopanie i ucieczki to kolejne skłonności, które zauważasz na co dzień.

Nie jest myśliwym ani pędzaczem. Jego odruchem nie jest pościg, lecz stanie między zagrożeniem a swoimi. Pasuje to do psa, który osądza samodzielnie, ale wymaga, byś uczył go, kiedy czujność wystarczy.

Ruch w poszczególnych etapach życia

• Szczeniak: krótkie, spokojne wyjścia na zmiennym podłożu, dużo snu i swobodnej zabawy. Unikaj długich wymuszonych dystansów, schodów i skakania, dopóki duże ciało rośnie.
• Młody pies: skłonność ochronna staje się widoczna. Zwiększaj spacery stopniowo i ćwicz chodzenie na smyczy i przywołanie; unikaj intensywnego sportu.
• Dorosły: orientacyjnie ponad godzina dziennie, podzielona na spacery, swobodny ruch na własnym terenie i spokojny trening. To nie pies sportowy; jakość i spokój liczą się bardziej niż tempo.
• Senior: krócej i częściej, na miękkim podłożu. Sztywne wstawanie, kulawizna lub trudności na schodach zasługują na uwagę weterynarza.

Z powodu gęstej sierści jest wrażliwy na upał: planuj ruch na chłodniejsze pory, zapewnij cień i wodę i nigdy nie zostawiaj go w nagrzanym samochodzie.

Wyzwania umysłowe i praca

Owczarek podhalański woli sensowne zadanie niż nieskończone rzucanie piłki. Obchody terenu, spokojna obserwacja, zabawy w szukanie z jedzeniem i spokojne ćwiczenia posłuszeństwa pasują do jego charakteru. Kontrolowane ćwiczenia stróżowania są uzasadnione tylko pod kierunkiem doświadczonego trenera, bo inaczej wzmacnia się zachowania ochronne.

Utrzymuj sesje krótkie i zróżnicowane: przy nieskończonym powtarzaniu traci zainteresowanie. Spokojny poranny spacer z zadaniami węłchowymi może dać już wiele.

Szkolenie i socjalizacja

Zacznij wcześnie i buduj nagrodą, cierpliwością i jasnymi zasadami. Twarde korygowanie działa odwrotnie u psa, który sam decyduje. Ćwicz przede wszystkim przywołanie, chodzenie na smyczy, czekanie, akceptację dotyku przy pielęgnacji i spokojne zachowanie przy gościach. Kontrola impulsów i niezawodne 'idź na miejsce' są ważne.

Socjalizacja oznacza tu: naukę neutralnej obserwacji, nie witania wszystkich. Pozwól psu w pierwszym roku życia poznać wielu ludzi, dźwięki, samochody i zwierzęta z dystansu, bez przeciążenia. Poszukaj trenera pracującego nagrodą, z doświadczeniem w rasach stróżujących i ochronnych, jeśli utkniesz.

Zostawanie samemu

Nie ma bezpiecznej standardowej liczby godzin. Owczarek podhalański jest przyzwyczajony do samodzielnej pracy, ale pozostaje psem społecznym. Buduj samotność małymi krokami i w razie potrzeby użyj kamery do obserwowania wycia lub niszczenia. Nuda i samotność mogą wyrażać się szczekaniem, kopaniem lub ucieczkami.

Jego głos niesie daleko, więc samotność szybko zauważają sąsiedzi. Rozważ opiekuna, osobę wyprowadzającą psa lub odpowiednią opiekę w dni długiej pracy.

Mieszkanie, otoczenie, klimat i podróże

Najlepiej pasuje dom z dużym, wysokim i mocno ogrodzonym terenem. W mieszkaniu lub domu szeregowym z małym ogródkiem rasa rzadko jest praktyczna: potrzebuje miejsca i reaguje na dźwięki w okolicy. Ogród nie zastępuje codziennych spacerów ani kontaktu.

Gęsta sierść dobrze chroni przed chłodem i mokrą pogodą, ale czyni go wrażliwym na ciepło. W samochodzie potrzebny jest przestronny, dobrze wentylowany kojec lub system pasów dopasowany do jego rozmiaru. Ćwicz podróże, pensjonat i wizyty u weterynarza wcześnie. Zasady dotyczące smyczy, kagańca i rejestracji różnią się w zależności od kraju i gminy; sprawdź je wcześniej w swojej gminie.

Rozmiary, obroże i szelki

Wzorzec rasy nie podaje obwodu szyi ani klatki piersiowej; dlatego nie ma tu średnich dla rasy. Zawsze mierz własnego psa.

• Obwód klatki piersiowej: zmierz najszersze miejsce klatki, kilka centymetrów za przednimi łapami, miękką miarką krawiecką, która przylega, nie wcinając się. Lekko dociśnij sierść, by zmierzyć ciało, a nie puch.
• Obwód szyi: zmierz w miejscu, gdzie leży obroża, pod kryzą, i zostaw miejsce na dwa płaskie palce.
• Dopasowanie: ramiona muszą się swobodnie poruszać, szelki nie mogą obcierać pach i nie mogą dać się zsunąć przez głowę ani do tyłu. Jeśli pies jest między dwoma rozmiarami, wybierz rozmiar, który można w pełni regulować. Mierz ponownie przy zmianie wagi lub po linieniu.

Dobór szelek najlepiej opierać na własnym pomiarze w centymetrach. Do ćwiczeń na nieogrodzonym terenie możesz użyć długiej linki treningowej, na przykład o długości 5, 10 lub 15 metrów.

Pielęgnacja

• Szczotkowanie: co najmniej raz w tygodniu, częściej podczas linienia; używaj grzebienia zębatego lub do podszerstka aż do skóry i kontroluj kołtuny za uszami, w kryzie i na udach. Narzędzie takie jak FURminator dla psów długowłosych Giant może pomóc podczas linienia.
• Czesanie i podszerstek: gęsty podszerstek traci podczas linienia dużo włosa; zaplanuj dodatkowy czas wiosną i jesienią.
• Trymowanie: niepotrzebne; nie strzyż sierści, bo chroni zarówno przed chłodem, jak i upałem.
• Mycie i suszenie: tylko przy zabrudzeniu; potem dokładnie wysusz sierść i podszerstek.
• Uszy: kontroluj co tydzień pod kątem brudu, zapachu lub zaczerwienienia. Nie czyść na ślepo i używaj tylko środka polecanego przez weterynarza.
• Oczy: utrzymuj kąciki oczu w czystości; zwracaj uwagę na zaczerwienione lub łzawiące oczy i omawiaj to z weterynarzem.
• Łapy i pazury: sprawdzaj sierść między palcami pod kątem kołtunów lub nasion; skracaj pazury, jeśli nie ścierają się same.
• Zęby: szczotkuj kilka razy w tygodniu.
• Linienie i przyzwyczajanie: przyzwyczaj psa wcześnie do szczotkowania i dotyku; profesjonalny salon pielęgnacyjny może pomóc podczas dużego linienia.

Zdrowie i odpowiedzialna hodowla

Wzorzec FCI stwierdza, że do hodowli można używać wyłącznie psów funkcjonalnie i klinicznie zdrowych o budowie typowej dla rasy. Jako wady wzorzec wymienia m.in. entropium, a jako wadę dyskwalifikującą ektropium. U rasy opisuje się przede wszystkim zwiększoną skłonność do dysplazji stawów biodrowych; jako punkty uwagi wymienia się też dysplazję stawów łokciowych, wady powiek i skręt żołądka. Nie każdy pies rozwija te schorzenia.

• Biodra: w Polsce związek kynologiczny wymaga rentgenowskiego badania bioder u psów hodowlanych; dopuszczalne wyniki A, B i C wymieniono w przepisach hodowlanych. Wynik nie jest dożywotnią gwarancją.
• Łokcie: kulawizna przedniej kończyny u młodych psów wymaga oceny weterynarza.
• Oczy: wzorzec wymienia entropium i ektropium jako niepożądane; zapytaj hodowcę o badanie oczu rodziców.
• Żołądek: duże psy z głęboką klatką mogą mieć skręt żołądka; omów ze weterynarzem spokojne karmienie.
• Populacja: rasa jest mała, a księga rodowodowa jest otwarta dla niezarejestrowanych psów właściwego typu. Badania nad chowem wsobnym i zmiennością genetyczną prowadzą do różnych wniosków, więc wybierz hodowcę, który świadomie pilnuje pokrewieństwa.
• Waga: szczupła waga chroni stawy; unikaj nadwagi i zbyt szybkiego wzrostu u szczeniąt.

Odpowiedzialni hodowcy zwykle badają psy rodzicielskie według aktualnych wymogów związku rasy i pokazują oryginalne wyniki. Indywidualne objawy, takie jak nagła kulawizna, duszność lub wzdęty brzuch, zawsze omawiaj z weterynarzem. Karma, suplementy ani wyposażenie nie zapobiegają chorobie dziedzicznej.

Żywienie w poszczególnych etapach życia

Dla szczenięcia wybierz pełnoporcjową karmę dla dużych ras z kontrolowanym wzrostem; nie podawaj osobnego wapnia bez konsultacji z weterynarzem. Dla dorosłych psów istnieją pełnoporcjowe karmy dla dużych ras. Zobacz na przykład Royal Canin Maxi Adult, sprawdź, czy klasa wagowa pasuje do twojego psa, i zawsze czytaj wartość energetyczną na opakowaniu.

Przykład obliczeń dla dorosłego psa o wadze 45 kg: RER = 70 x 45^0,75, około 1216 kcal dziennie. Przy przykładowych współczynnikach 1,4 (spokojny lub wykastrowany), 1,6 (przeciętny) i 1,8 (aktywny) otrzymasz około 1702, 1946 i 2189 kcal dziennie. Przy karmie o 3600 kcal EM na kg (gramy dziennie = kcal ÷ EM w kcal/kg x 1000) daje to około 473, 541 i 608 gramów dziennie. To przykład obliczeń z założeniami, a nie zalecenie dla rasy.

Właściwa porcja zależy od dokładnej karmy, wagi, wieku, kondycji i aktywności. Zacznij od niskiego lub średniego scenariusza, zważ porcję i podziel na dwa posiłki. Po dwóch do czterech tygodniach oceń wagę i kondycję: żeber powinno się dobrze wyczuwać bez grubej warstwy tłuszczu, a z góry powinna być widoczna talia; przy gęstej sierści twoje ręce sprawdzą się lepiej niż oczy. Wlicz smakołyki, zapewnij świeżą wodę i daj psu odpocząć po posiłku. Przy wzroście, chorobie lub wątpliwościach poproś o radę weterynarza.

Czas, koszty i codzienne obciążenie

• Czas dziennie: ponad godzina spaceru i spokojnego ruchu, plus kontrola terenu i ogrodzenia oraz krótki trening.
• Czas tygodniowo: szczotkowanie, uszy, łapy, pazury i zęby razem godzina lub więcej, podczas linienia znacznie więcej.
• Karma: wysoki koszt; duży pies dużo je, nawet jeśli nie jest bardzo aktywny.
• Weterynarz i ubezpieczenie: wysokie do średniego; licz się z kosztami bioder, łokci, oczu i możliwej operacji.
• Sierść i salon: średni do wysokiego; głównie czas, czasem pomoc podczas linienia.
• Szkolenie i opieka: stosunkowo dużo w pierwszym roku na socjalizację, przywołanie i zostawanie samemu.
• Wyposażenie i transport: solidne ogrodzenie, duże szelki, długa linka i przestronny samochód lub kojec.

Ceny zakupu różnią się znacznie w zależności od hodowcy, kraju i momentu; zapytaj o aktualne kwoty i dolicz badania zdrowotne rodziców.

Zalety

• Spokojny, inteligentny i czujny według wzorca rasy.
• Silnie związany z rodziną i niezawodny, samodzielny stróż.
• Dobrze znosi chłód i mokrą pogodę dzięki gęstej, twardej sierści.
• Spokojny w domu, gdy jego praca na zewnątrz jest zrobiona.
• Nie pies sportowy: codzienny ruch łatwo wpisać w plan dnia.

Wady i punkty uwagi

• Silna skłonność ochronna; goście i obce psy wymagają zarządzania.
• Samodzielny i nieskory do posłuszeństwa; szkolenie wymaga cierpliwości i doświadczenia.
• Głos daleko się niesie, a nocne stróżowanie może przeszkadzać sąsiadom.
• Dużo sierści: dużo włosów w domu i intensywne szczotkowanie podczas linienia.
• Wrażliwy na upał i duża rasa z typowymi problemami stawowymi.

Dla kogo

Dla doświadczonych właścicieli z dużym, dobrze ogrodzonym terenem na skraju wsi lub na wsi, którzy chcą poświęcić czas na socjalizację, szczotkowanie i konsekwentne prowadzenie. Dom jest najlepiej spokojny, z dziećmi, które nauczyły się szanować dużego psa.

Dla kogo nie

Nie dla tych, którzy szukają pierwszego psa, mieszkają w bloku lub w ruchliwej dzielnicy, przyjmują dużo gości, zostawiają psa samego przez całe dni pracy lub chcą psa towarzyskiego i łatwego w prowadzeniu. Kto boi się dużego psa ochronnego, również lepiej wybierze inną rasę.

Odpowiedzialny zakup, adopcja lub przekazanie

Szukaj przejrzystego hodowcy przez związek rasy, odwiedź matkę i jej otoczenie oraz przeczytaj oryginalne wyniki (biodra, łokcie i oczy) i dane z czipa. Rasa jest najbardziej znana w Polsce; poza Polską oferta jest ograniczona, a szczeniak czasem pochodzi z zagranicy. Unikaj przekazania na parkingu, zawsze dostępnych szczeniąt i presji szybkiej płatności. Szczeniak zwykle nie opuszcza miotu przed około ośmioma tygodniami; ustal warunki, opiekę po zakupie i przyjęcie z powrotem na piśmie.

Przy przekazaniu lub adopcji dorosły owczarek podhalański czasem pasuje właśnie dobrze, jeśli powód oddania, zachowanie wobec ludzi i innych zwierząt oraz zdrowie zostały uczciwie opisane. Przy imporcie sprawdź identyfikację, szczepienia i przepisy swojego kraju i gminy. Przepisy dotyczące psów różnią się w zależności od kraju, regionu i gminy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy owczarek podhalański jest dla początkujących? Nie. Jego samodzielność i skłonność ochronna wymagają doświadczenia z rasami stróżującymi i ochronnymi.

Czy może biegać bez smyczy? Zwykle tylko na bezpiecznie ogrodzonym terenie. Na nieogrodzonym terenie rozsądna jest długa linka, zwłaszcza przy obcych psach lub zwierzynie w pobliżu.

Czy dużo szczeka? Często zgłasza głosem i w nocy może być czujny. Naucz go przestawać po zgłoszeniu.

Czy może mieszkać w bloku? Rzadko praktyczne: potrzebuje miejsca i reaguje na dźwięki z otoczenia.

Czy dużo linieje? Tak, zwłaszcza podczas linienia. Codzienne szczotkowanie w tym okresie pomaga.

Podsumowanie

Owczarek podhalański to spokojny, inteligentny i samodzielny obrońca, stworzony do czuwania bez poleceń. Jego najsilniejszą stroną jest niezawodna, spokojna obecność; największym wyzwaniem skłonność ochronna, która wymaga zarządzania przy gościach, sąsiadach i innych psach.

Pasuje do doświadczonego właściciela z miejscem, czasem i cierpliwością. Kto szuka łatwego psa rodzinnego, lepiej wybierze inną rasę. Zdrowa waga, wystarczający odpoczynek, hodowca pokazujący wyniki badań i otoczenie, w którym pies może pełnić swoją rolę, to warunki jego dobrostanu.