Owczarek środkowoazjatycki

Owczarek środkowoazjatycki - samodzielny stróż bydła i podwórza

Owczarek środkowoazjatycki nie wychodzi gościowi naprzeciw. Zostaje na miejscu, patrzy i sam decyduje, czy ktoś jest mile widziany. Pasuje to do psa, który od tysięcy lat strzegł bydła, karawan i domostw na stepie i w górach Azji Środkowej, często bez obecności człowieka. Standard FCI opisuje go jako pewnego siebie, zrównoważonego, spokojnego, dumnego i niezależnego, z naturalnym instynktem terytorialnym i wielką odwagą wobec dużych drapieżników.

Nie jest to sportowy pies rodzinny, lecz ciężki, późno dojrzewający stróż: dorosły dopiero w wieku około trzech lat, co najmniej 65-70 cm w kłębie i co najmniej 40-50 kg. Pasuje do doświadczonego opiekuna z solidnie ogrodzonym terenem, z dużym czasem na socjalizację i z gośćmi, którzy przestrzegają ustaleń. Największą wadą jest połączenie siły, własnego osądu i nieufności wobec obcych, które na zwykłym osiedlu szybko powoduje napięcia. W niektórych krajach, w tym w Danii, trzymanie tej rasy jest ponadto zakazane prawem.

Najważniejsze dane

• Nazwa: owczarek środkowoazjatycki (rosyjski: Sredneasiatskaja Owczarka; angielski: Central Asian Shepherd Dog; także Alabai, skrót CAO)
• Pochodzenie: dawny Związek Radziecki (regiony Azji Środkowej); patronat Rosja
• Uznanie: wzorzec FCI nr 335 (wersja angielska z 9 lutego 2011), grupa 2, sekcja 2.2 molosy typu górskiego, bez prób pracy; opisany także przez UKC (Guardian Dog Group)
• Pierwotna funkcja: ochrona bydła, karawan i domostw; FCI podaje psa stróżującego i obronnego
• Wysokość w kłębie: co najmniej 70 cm u samców i 65 cm u suk; wzorzec nie podaje maksimum, większy rozmiar jest pożądany, o ile proporcje się zgadzają
• Waga: co najmniej 50 kg u samców i 40 kg u suk; wzorzec nie podaje maksimum
• Długość życia: orientacyjnie około 10-14 lat; szwedzki klub rasy podaje 10-12 lat, inne opisy rasy wyższe wartości; nie znaleziono wiarygodnych danych populacyjnych
• Sierść: szorstka, prosta podwójna sierść z gęstym podszerstkiem; krótka (3-5 cm) lub dłuższa (7-10 cm) z grzywą, portkami i frędzlami
• Umaszczenie: wszystkie umaszczenia z wyjątkiem genetycznie niebieskiego, genetycznie brązowego i podpalanego z czarnym płaszczem
• Ruch: orientacyjnie od jednej do dwóch godzin dziennie, rozłożone w czasie, plus bezpieczny teren do poruszania się
• Szkolenie: samodzielny i ukierunkowany na własne zadanie; wymaga spokojnego, konsekwentnego prowadzenia i długiej socjalizacji
• Pielęgnacja: średnia; intensywne szczotkowanie i silna linieje
• Zostawanie samemu: budować stopniowo; nie można podać stałej liczby godzin
• Klimat: według UKC odporny i przystosowany do wielu klimatów, ale przy dużej ilości sierści i masie ciała ciepło wymaga uwagi
• Początkujący: nie nadaje się

Szybki test dopasowania

Może pasować, jeśli:

• masz doświadczenie z dużymi, samodzielnymi rasami stróżującymi i możesz trwale polegać na kompetentnym opiekunie szkoleniowym;
• masz wysokie, solidnie ogrodzone podwórze, na którym może pilnować swojego terenu, bez podjudzania przez przechodniów;
• masz czas na socjalizację przez wiele lat, ponieważ jest dorosły dopiero w wieku około trzech lat;
• wcześniej sprawdziłeś, jakie przepisy obowiązują w Twoim kraju, gminie, u ubezpieczyciela i wynajmującego.

Prawdopodobnie nie pasuje, jeśli:

• szukasz pierwszego psa albo psa, który wszystkich serdecznie wita;
• mieszkasz w bloku, szeregowcu lub przy ruchliwej ulicy i często wpuszczasz gości swobodnie;
• chcesz zostawiać psa na wiele godzin samego na pilnowanie terenu;
• mieszkasz w Danii lub planujesz tam się przeprowadzić, gdzie rasa jest zakazana.

Nazwa, uznanie i rasy pokrewne

FCI prowadzi rasę pod rosyjską nazwą Sredneasiatskaya Ovtcharka, po angielsku Central Asian Shepherd Dog (wzorzec nr 335). Oficjalny wzorzec zatwierdzono 13 października 2010 r., a wersja angielska pochodzi z 9 lutego 2011 r. U hodowców i w klubach rasy spotyka się także nazwę Alabai i skrót CAO; po niderlandzku widać też Midden-Aziatische Owcharka. Pisownie Ovcharka, Ovtjarka czy Owtscharka oznaczają tę samą rasę: szwedzki klub rasy pisze, że żadna z nich nie jest poprawniejsza od pozostałych. UKC również opisuje rasę i zalicza ją do Guardian Dog Group.

Pomyłki zdarzają się głównie z pokrewnymi stróżami. Owczarek kaukaski i owczarek południoworosyjski to odrębne rasy FCI z własnym wzorcem, a także owczarek anatolijski i mastif tybetański przypominają go typem. Wzorzec FCI wymienia nawet owczarka mongolskiego i mastifa tybetańskiego jako krewnych. W obrębie rasy istnieją różne typy: szwedzki klub rasy wyróżnia cięższe, bardziej zaokrąglone psy z dużą ilością luźnej skóry, bardziej atletyczne psy ze ściślejszą skórą oraz psy o klasycznych rysach molosa i nie chce oceniać żadnego z tych typów wyżej niż inne. Ogłoszenie, które przedstawia jeden typ jako znak jakości, nie mówi więc nic o zdrowiu ani zachowaniu.

Historia i pierwotna funkcja

Według FCI rasa rozwijała się przez ponad cztery tysiące lat selekcji naturalnej na obszarze sięgającym dziś od Morza Kaspijskiego po Chiny i od południowego Uralu po Afganistan. Przodkami były dawne psy tybetańskie i psy pasterskie plemion koczowniczych, blisko spokrewnione z owczarkiem mongolskim i mastifem tybetańskim. Chroniły bydło, karawany i domostwa. Surowe warunki życia i ciągła walka z drapieżnikami ukształtowały budowę i charakter: silny, nieustraszony i oszczędny w gospodarowaniu energią. W latach trzydziestych w Związku Radzieckim rozpoczęto celową pracę hodowlaną w celu utrwalenia rasy; według szwedzkiego klubu rasy obecną nazwę otrzymała w 1935 r.

W codziennym życiu oznacza to psa, który sam ocenia ryzyko i nie czeka na komendę. To nie upór, lecz jego pierwotna praca. W północnej i zachodniej Europie rasa jest nieliczna; w Szwecji pierwsze mioty urodziły się dopiero w 2007 r., podczas gdy według tego samego klubu jest częstsza w Finlandii, Estonii, na Łotwie, w Czechach i w Polsce. Kto szuka szczeniaka, musi więc często szukać za granicą.

Wygląd i cechy fizyczne

FCI opisuje harmonijnie zbudowanego, dużego psa o średniej długości tułowiu, tylko nieznacznie dłuższym niż wysokim. Ciało jest masywne, umięśnione i objętościowe, bez widocznych wiązek mięśni. Różnica między samcem a suką jest wyraźna: samce są masywniejsze i odważniejsze, z wyraźniejszym kłębem i większą głową. Głowa jest masywna i prawie prostokątna, z płaską czaszką, umiarkowanym stopem i tępym, pełnym pyskiem. Nos jest czarny (u psów białych i beżowych może być jaśniejszy), wargi są grube i najlepiej czarno pigmentowane, uzębienie liczy 42 zęby, a oczy są średniej wielkości, owalne, od ciemnobrązowych do orzechowych.

Uszy są średniej wielkości, trójkątne, grube, nisko osadzone i zwisające. Szyja jest silna i umięśniona, z charakterystyczną podgardlą. Klatka piersiowa jest głęboka, długa i szeroka; ogon jest gruby u nasady, osadzony dość wysoko i noszony w kształcie sierpa lub luźnego pierścienia, w spoczynku zwisający. Skóra jest gruba, sprężysta i luźna, przeznaczona do łagodzenia urazów podczas walk z drapieżnikami. Sierść jest szorstka i prosta, z dużą ilością podszerstka: krótka (3-5 cm) na całym ciele lub dłuższa (7-10 cm) z grzywą, portkami i frędzlami. Rasa jest dorosła dopiero około trzeciego roku życia. FCI wspomina, że uszy i ogon są tradycyjnie kopiowane w kraju pochodzenia i w krajach, w których nie jest to zabronione; naturalny ogon jest równorzędny z kopiowanym. Psy z zagranicy mogą więc być kopiowane; sprawdź wcześniej przepisy dotyczące importu.

Charakter i temperament

Wzorzec opisuje psa pewnego siebie, zrównoważonego, spokojnego, dumnego i niezależnego. Pies jest bardzo odważny, ma dużą wytrzymałość i naturalny instynkt obrony terytorium; nieustraszoność wobec dużych drapieżników jest cechą rasy. UKC dodaje, że pies jest oddany rodzinie, ale oczekuje szacunku, jest nieufny wobec obcych i innych psów, stabilny i zrównoważony, dojrzewa późno i wymaga szerokiej socjalizacji oraz cierpliwego szkolenia. Agresja lub skrajna lękliwość są dyskwalifikujące; zachowanie drażliwe, nerwowe lub lękliwe jest surowo karane.

W praktyce oznacza to psa, który może leżeć spokojnie, a mimo to w sekundę być czujny. Szwedzki klub rasy podkreśla, że obojętność lub wyczekująca postawa wobec nieznajomych jest normalna, ale lęk i niepewność są niedopuszczalne. To, jak reaguje na niespodziewanego gościa, psa za płotem czy obcego, który posuwa się za daleko, zależy od linii hodowlanej, socjalizacji i konsekwencji opiekuna. Dlatego rodzice i zachowanie hodowcy są równie ważne jak wygląd.

Dzieci, psy, koty i goście

Niemowlęta i małe dzieci: ze względu na wagę i siłę nawet łagodny pies może przypadkowo przewrócić dziecko i nie zawsze odczytuje biegające, piszczące dzieci jako zabawę. Nigdy nie zostawiaj go bez nadzoru dorosłego z małymi dziećmi. Starsze dzieci: mogą uczestniczyć w spokojnych rutynach, ale prowadzenie psa i zasady wizyt pozostają w rękach dorosłego. Zwróć też uwagę na znajomych swoich dzieci, bo obce dzieci na podwórzu mogą zostać uznane za intruzów.

Nieznane psy: UKC opisuje go jako nieufnego wobec innych psów; planuj spotkania ostrożnie i na smyczy. Psy w domu: współżycie często się udaje, jeśli psy dorastają razem lub są wprowadzane spokojnie; uważaj na zestawienia tej samej płci. Koty i małe zwierzęta: nie znaleziono wiarygodnych danych rasowych na ten temat. Pies, który akceptuje kota z rodziny, nie akceptuje automatycznie kota sąsiada w ogrodzie. Goście i dostawcy: to stróż; naucz go spokojnie przyjmować gości na stałym miejscu i nigdy nie pozwalaj obcym nawiązywać niekontrolowanego kontaktu. Dostawcy powinni zostać po zewnętrznej stronie zamkniętej bramy.

Instynkty i codzienne zachowanie

Jego zadaniem było chronić, nie pędzić ani polować. Z tego wynika pilnowanie i zachowanie terytorialne: patroluje wzdłuż granicy posesji, zwraca uwagę na dźwięki i ruch na zewnątrz i zgłasza to, co widzi, głębokim, mocnym szczekaniem. FCI mówi o naturalnym instynkcie terytorialnym; opiekun zauważa to nocą, przy przejeżdżających samochodach i przy każdym obcym zbliżającym się do podwórza.

Co widzi opiekun: psa, który chętnie leży w wysokim miejscu z widokiem, dystansową postawę wobec nowych ludzi i własną ocenę tego, co jest zagrożeniem. Wymaga to, abyś wcześnie nauczył, że to Ty decydujesz, kto wchodzi, i że pies się uspokaja, gdy mówisz, że jest dobrze. Rzadko działa to samymi komendami; działa przez przewidywalne otoczenie, wyznaczony teren i więź budowaną przez lata.

Ruch w poszczególnych fazach życia

Szczenię: krótkie, swobodne okresy zabawy na nieśliskim podłożu i dużo odpoczynku; unikaj wielu schodów, skoków i długich spacerów w czasie wzrostu. Pies dorastający: ciało i pewność siebie rosną do około trzech lat; stopniowo zwiększaj spacery, ćwicz chodzenie na smyczy i dalej pracuj nad spokojem przy bodźcach. Pies dorosły: orientacyjnie od jednej do dwóch godzin dziennie, rozłożone na spokojne spacery, węszenie i szkolenie, plus bezpieczny teren, na którym może chodzić i pilnować. Nie jest biegaczem i nie musi biegać przy rowerze ani podczas joggingu. Senior: krótsze, spokojniejsze rundy, uwaga na stawy i wagę oraz weterynarz przy kulawiźnie lub sztywności.

Przy grubej sierści i dużym ciele ciepło wymaga uwagi: latem spaceruj wcześnie lub późno, zapewnij cień i świeżą wodę i przerwij, zanim się przegrzeje. Zimno i deszcz zwykle nie są problemem przy podwójnej sierści.

Wyzwanie umysłowe i praca

Pies nie ma instynktu łowieckiego, który trzeba wyładować, ale potrzebuje zadania. Odpowiednie są spokojne zabawy w poszukiwanie i praca węchowa na spacerach, urozmaicone trasy, krótkie ćwiczenia posłuszeństwa i świadomości ciała oraz nauka spokojnej obserwacji ze stałego miejsca zamiast ciągłego pilnowania. Praca ciągowa w odpowiedniej uprzęży może być odpustem, ale dopiero gdy pies jest w pełni wyrośnięty. Sporty takie jak agility czy bieganie są dla psa tej wielkości zazwyczaj zbyt obciążające. Praca stróżująca lub z ugryzieniem nie jest celem samym w sobie i nie pasuje do tej rasy bez kompetentnego prowadzenia; pies i tak pilnuje z własnej inicjatywy.

Szkolenie i socjalizacja

Pracuj z nagrodą, krótkimi sesjami i jasnymi, przewidywalnymi zasadami. Ostre korekty lub konfrontacje zwiększają ryzyko u silnego psa o własnym osądzie. Wcześnie zacznij od chodzenia na smyczy bez ciągnięcia, czekania przy drzwiach, oddawania przedmiotów i spokojnego przyjmowania gości. Ćwicz pielęgnację i zabiegi weterynaryjne oraz pozytywnie przyzwyczajaj psa do odpowiedniego kagańca na wypadek, gdyby transport lub wizyta u weterynarza tego wymagały.

Socjalizacja oznacza naukę neutralnego zachowania wobec ludzi, psów, ruchu ulicznego i dźwięków, a nie witanie się ze wszystkimi. Ponieważ rasa jest dorosła dopiero około trzeciego roku życia, socjalizacja trwa długo po okresie szczenięcym. Przywołanie nie jest niezawodną bronią; spuszczaj z uwięzi tylko tam, gdzie jest to bezpieczne i dozwolone. Wcześnie zaangażuj behawiorystę przy atakach, pilnowaniu jedzenia lub rosnącej niepewności.

Zostawanie samemu w domu

Nie można podać stałej liczby godzin. Pies jest przyzwyczajony do samodzielnej pracy i potrafi spokojnie leżeć, ale stróż stojący sam w ogrodzie często szczeka, patroluje wzdłuż ogrodzenia i może uciec lub prowokować przechodniów. Buduj zostawanie samemu od sekund do minut, zapewnij spokój i zajęcie i obserwuj przez kamerę, jak naprawdę się zachowuje. Przy długich dniach pracy opiekun lub psia opieka dzienna jest często rozsądniejsza niż nadzieja, że wszystko pójdzie dobrze. Ogród nie zastępuje obecności jego ludzi.

Mieszkanie, otoczenie, klimat i podróże

Mieszkanie w bloku: nierealne, ze względu na wielkość, hałas, gości i bodźce na korytarzach i w windach. Szeregowiec i miasto: zazwyczaj nieodpowiednie ze względu na ciasną przestrzeń, sąsiadów i liczne bodźce. Dom wolnostojący i wieś: przestrzeń pomaga, ale ogród nie zastępuje spacerów ani wspólnych aktywności. Potrzebne jest wysokie, solidne ogrodzenie z zamykaną bramą; zadbaj, by pies nie miał widoku na ulicę, jeśli go to podjudza. Uważaj na zwierzynę, bydło i sąsiadów, którzy słyszą jego szczekanie.

Ciepło wymaga ostrożności, zwłaszcza u cięższych typów. Sprawdź wcześniej przepisy dotyczące transportu, wakacji, wynajmu i ubezpieczenia i pamiętaj, że niektóre kraje zakazują tej rasy (zob. Przepisy w poszczególnych krajach). Solidne legowisko, na którym może się wyciągnąć, to miejsce odpoczynku: zmierz psa od nosa do nasady ogona i sprawdź rzeczywistą powierzchnię do leżenia.

Rozmiary, obroże i szelki

FCI podaje tylko minimalną wysokość i wagę. Dla obwodu szyi i klatki piersiowej nie istnieje wiarygodny, udokumentowany wzorzec, tym bardziej ze względu na różnice między typami. Dlatego nie podajemy stałych wymiarów; zmierz własnego psa.

Jak mierzyć: obejmij szyję miękką miarką w miejscu, w którym leży obroża, i zostaw miejsce na dwa palce. Zmierz klatkę piersiową w najszerszym miejscu, około szerokości dłoni za przednimi łapami, również z miejscem na dwa palce. Porównaj z zakresem produktu. Przy rozmiarze granicznym wybierz większy rozmiar lub model z dodatkową regulacją. Uwzględnij gęstą sierść i podgardle; szelki powinny zostawiać barki swobodne, nie obcierać pach i nie mogą dać się zsunąć przez głowę.

W naszej ofercie dla Polski nie podlinkowujemy obecnie obroży ani szelek odpowiednich dla tej wielkości; dla rasy siłowej i stróżującej nośność smyczy, obroży i szelek pozostaje świadomym wyborem.

Pielęgnacja

Szczotkowanie: co tydzień mocną szczotką lub grabiami do podszerstka; w okresie linienia częściej. Rozczesywanie i usuwanie podszerstka są częścią pielęgnacji, trymowanie nie jest potrzebne. Kąpiel tylko przy zabrudzeniu, szamponem dla psów, dokładnie spłucz i wysusz; gęsty podszerstek schnie powoli. Uszy: sprawdzaj zaczerwienienie, zapach lub dużo woskowiny; dolegliwości niech oceni weterynarz. Oczy: zwróć uwagę na luźne powieki i wydzielinę, zwłaszcza u cięższych typów z dużą ilością luźnej skóry.

Skóra: utrzymuj podgardle i ewentualne fałdy suche i czyste. Łapy: sprawdzaj opuszki po szorstkim lub gorącym podłożu. Utrzymuj krótkie pazury i regularnie szczotkuj zęby. Linienie: wtedy spodziewaj się dużo sierści w domu. Salon pielęgnacyjny nie jest potrzebny, ale przyzwyczajanie do wszystkich zabiegów zaczyna się już u szczeniaka, by dorosły pies o wadze 50 kilogramów lub więcej spokojnie na nie pozwalał.

Zdrowie i odpowiedzialna hodowla

Wzorzec FCI wymaga, aby w hodowli używano wyłącznie psów funkcjonalnie i klinicznie zdrowych o typowej dla rasy budowie, aby samce miały dwa prawidłowo zstąpione jądra, a psy z odchyleniami behawioralnymi lub fizycznymi były wykluczane. Szwedzka strategia hodowlana (2013) pisze, że rasa ma stosunkowo niewiele chorób uwarunkowanych genetycznie, ale także że zarejestrowano dotąd niewiele danych zdrowotnych; klub dąży do badania rentgenowskiego w kierunku dysplazji stawów biodrowych i łokciowych u wszystkich psów hodowlanych i chce utrzymać niski poziom inbredu. Nie znaleziono obszernych, niezależnych badań zdrowotnych tej rasy.

U tej rasy, podobnie jak u innych dużych, ciężkich psów, opisuje się zwiększoną predyspozycję do dysplazji stawów biodrowych i łokciowych. Odpowiedzialni hodowcy zazwyczaj badają rodziców rentgenowsko, a opis zachowania rodziców jest cenny. Ze względu na głęboką, długą klatkę piersiową może wystąpić także skręt żołądka; to stan nagły, w którym natychmiast dzwonisz do weterynarza, na przykład przy wzdętym brzuchu, niepokoju i bezskutecznych próbach wymiotowania. Niektóre opisy rasy wspominają ponadto problemy z sercem w późniejszym wieku; wiarygodnych liczb specyficznych dla rasy nie znaleźliśmy. Nie każdy pies rozwija te schorzenia.

Zwróć też uwagę na budowę: ciężka, luźna skóra, luźne powieki i nadwaga obciążają zwłaszcza w upale. Wąska baza hodowlana i intensywne używanie pojedynczych samców zwiększają ponadto ryzyko inbredu; pytaj o rodowód i współczynnik inbredu. Omów indywidualne objawy z weterynarzem, na przykład kulawiznę, uporczywe problemy ze skórą lub oczami albo zmianę zachowania.

Żywienie w poszczególnych fazach życia

Właściwa porcja zależy od dokładnej karmy, wagi, wieku, kondycji i aktywności. Użyj opakowania jako punktu wyjścia, kontroluj wagę i dostosowuj stopniowo; przy wzroście, chorobie lub wątpliwościach zapytaj weterynarza.

Metoda: ustal aktualną wagę i oblicz energię spoczynkową RER = 70 × waga w kg do potęgi 0,75. Dla dorosłego psa o wadze 40 kg to około 1 110 kcal, przy 55 kg około 1 410 kcal, a przy 70 kg około 1 690 kcal. Dzienne zapotrzebowanie leży o pewien czynnik wyżej, z grubsza między 1,4 a 1,9 razy RER, zależnie od aktywności, kondycji, płci i tego, czy pies jest wykastrowany; spokojny stróż często mieści się w dolnej połowie. To oszacowanie wyjściowe, nie zalecenie. Licz z wartością ME wybranej karmy: gramy dziennie = kcal dziennie ÷ ME w kcal/kg × 1000. Nie podajemy przykładu w gramach, bo zależy on od wybranej karmy. Oceń wagę i kondycję po dwóch do czterech tygodniach.

Szczenię: wybierz pełnoporcjową karmę dla szczeniąt ras dużych lub bardzo dużych, utrzymuj spokojny i szczupły wzrost i rozłóż dzienną porcję na kilka posiłków; nie dawaj luźnego wapnia bez weterynarza. Dorosły: zwykle dwa posiłki, ze spokojem przed i po jedzeniu; to nie gwarancja przed skrętem żołądka, omów to z weterynarzem. Senior: dostosuj do aktywności, masy mięśniowej i uzębienia, nie tylko do wieku. Wymacaj żebra: powinny być wyczuwalne bez warstwy tłuszczu, z widoczną talią od góry; gęsta sierść utrudnia oglądanie, więc wymacaj. Przysmaki się liczą; odejmij je od dziennej porcji. Świeża woda musi być zawsze dostępna. Przykłady z oferty: Acana Puppy Large Breed 11,4 kg dla szczeniąt ras dużych i Acana Adult Large Breed 11,4 kg dla dużych dorosłych psów. Zawsze sprawdź etykietę i wartość ME.

Czas, koszty i codzienne obciążenie

Spodziewaj się dużego dziennego nakładu czasu na spacery, szkolenie, socjalizację i nadzór. Karma: wysoka pozycja ze względu na wagę psa. Ubezpieczenie i weterynarz: wysokie, z zapasem na nieoczekiwane koszty przy stawach lub w nagłym wypadku. Sierść i salon: niskie do średnich, głównie czas w okresie linienia. Szkolenie i prowadzenie: wysokie, zwłaszcza w pierwszych latach. Sprzęt: solidne szelki, solidna smycz i bardzo duże legowisko lub kennel. Przestrzeń i transport: duży samochód i ogrodzony teren to niemal warunek. Nie podajemy stałych kwot; poproś o aktualne ceny i oferty.

Zalety

• Pewny siebie, niezależny stróż, który jest czujny bez treningu w agresji;
• silna więź z rodziną, według opisów rasy często lojalny wobec własnych ludzi;
• solidnie zbudowany i według UKC odporny oraz przystosowany do wielu klimatów;
• spokojny i mało wymagający ruchowo w porównaniu z wieloma rasami pracującymi, jeśli ma bezpieczny teren;
• sierść, która nie wymaga salonu pielęgnacyjnego.

Wady i punkty uwagi

• Duża siła połączona z własnym osądem i nieufnością wobec obcych;
• głośne szczekanie i zachowanie terytorialne, co powoduje uciążliwość dla sąsiadów na osiedlach;
• dorosły dopiero około trzeciego roku życia, więc długi okres socjalizacji i prowadzenia;
• ograniczenia prawne w niektórych krajach (zob. Przepisy w poszczególnych krajach);
• ograniczone dane zdrowotne i mała baza hodowlana w północnej i zachodniej Europie;
• silne linienie i wrażliwość na ciepło;
• wysokie koszty i nakład czasu na karmę, ubezpieczenie i sprzęt.

Dla kogo tak

Dla dorosłego, doświadczonego gospodarstwa domowego z dużym, bezpiecznie ogrodzonym terenem, które chce spokojnie i konsekwentnie prowadzić pewnego siebie stróża, poświęca lata na socjalizację i jest gotowe krytycznie oceniać hodowców i sprawdzać wyniki zdrowotne. Widzisz psa jako członka rodziny z zadaniem, a nie jako wizerunek, i wcześniej sprawdziłeś, co o takim psie sądzą gmina, ubezpieczyciel i wynajmujący.

Dla kogo nie

Nie dla kogoś, kto szuka pierwszego psa, mieszka w bloku lub na osiedlu, ma dużo gości, często musi zostawiać psa długo samego albo chce psa, by zrobić wrażenie. Także nie dla kogoś, kto mieszka w Danii, ani dla gospodarstw z małymi dziećmi, które nie mają czasu na stały nadzór.

Przepisy w poszczególnych krajach

Dania: duńska ustawa o psach (§ 1 a) zakazuje posiadania i hodowli trzynastu ras, w tym Centralasiatisk ovtcharka, a także mieszańców, w których występuje któraś z tych ras. Zakazany jest również import komercyjny, a według oficjalnych wytycznych Fødevarestyrelsen osoby prywatne, w tym turyści, nie mogą wwozić takiego psa do Danii; psy w tranzycie są wyłączone. Dla psów, które istniały już w chwili wejścia ustawy w życie w 2010 r., obowiązywał przepis przejściowy. Kto mieszka w Danii lub chce się tam przeprowadzić, nie może więc trzymać tej rasy.

Niderlandy i Belgia: w przeanalizowanych źródłach nie znaleziono ogólnokrajowego zakazu tej rasy; dawny niderlandzki zakaz oparty na rasie dla agresywnych zwierząt (RAD) został uchylony w 2008 r., ale gminy mogą ustalać zasady dla niebezpiecznych psów w lokalnych przepisach i polityce. W Niemczech przepisy różnią się w zależności od kraju związkowego i nie potwierdziliśmy dla każdego z nich, czy rasa znajduje się na liście. Dla innych krajów nie sprawdzaliśmy oficjalnego źródła; zawsze sprawdź aktualne przepisy swojego kraju, regionu i gminy oraz ubezpieczyciela i wynajmującego.

Odpowiedzialny zakup, adopcja lub przekazanie

Pytaj o wyniki: wyniki bioder i łokci, opis zachowania rodziców i pochodzenie rodowodu (wzorzec FCI 335). Odwiedź miejsce hodowli, poznaj matkę i najlepiej także ojca i obserwuj, jak rodzice chodzą, oddychają i reagują na obcych. Szczenię nie opuszcza matki przed ósmym tygodniem. Sprawdź paszport, chip i szczepienia. Unikaj przekazania na parkingu, kilku miotów dostępnych od ręki, presji szybkiej płatności, hodowców, którzy selekcjonują tylko według wagi, wielkości lub typu, i ogłoszeń reklamujących psa jako symbol statusu lub obiekt bezpieczeństwa.

Ponieważ rasa jest mała w północnej i zachodniej Europie, wiarygodny hodowca nie zawsze jest w pobliżu; kto sprowadza psa, sprawdza przepisy dotyczące transportu, wieku, zdrowia i kopiowania. Dla przekazania opcją są schroniska i organizacje specyficzne dla rasy; bądź szczery co do swojej sytuacji mieszkaniowej i współpracuj z behawiorystą. Dostępność w Twoim regionie nie jest potwierdzona.

Często zadawane pytania o owczarka środkowoazjatyckiego

Czy owczarek środkowoazjatycki to pies dla początkujących? Nie; siła, własny osąd i nieufność wobec obcych wymagają doświadczenia i konsekwentnego prowadzenia.

Czy rasa jest zakazana? W Danii tak, zob. Przepisy w poszczególnych krajach. W źródłach, które przeanalizowaliśmy, nie znaleziono ogólnokrajowego zakazu dla Niderlandów i Belgii; gminy, wynajmujący i ubezpieczyciele mogą mieć własne zasady.

Czy może mieszkać w bloku? Nierealne; wielkość, hałas i bodźce od gości przemawiają za własnym, ogrodzonym terenem.

Jak dużo szczeka? Stróże dają o sobie znać, zwłaszcza nocą i przy obcych na podwórzu. Licz się z uciążliwością dla sąsiadów na osiedlu.

Czy może biegać swobodnie? Tylko tam, gdzie jest to bezpieczne i dozwolone; niezawodne przywołanie u niezależnego stróża nie jest oczywistością.

Jak ciężki i duży jest? Według FCI co najmniej 70 cm i 50 kg u samców oraz co najmniej 65 cm i 40 kg u suk; wzorzec nie podaje maksimum, więc planuj dużego, ciężkiego psa.

Podsumowanie

Traktuj owczarka środkowoazjatyckiego jak stróża, który od tysięcy lat opanował swoje rzemiosło i chce je wykonywać także w Twoim ogrodzie. Daje to spokojnego, lojalnego i nieustraszonego psa, ale też takiego, który sam decyduje, kto jest mile widziany. Pasuje do doświadczonego opiekuna z dużym, bezpiecznym terenem, dużą cierpliwością i krytycznym spojrzeniem na hodowców; kto szuka łatwego pierwszego psa, mieszka na osiedlu lub w Danii albo chce psa głównie dla jego imponującego wyglądu, lepiej wybierze inną rasę. Jego dobrostan zależy od zdrowego, zrównoważenie wyhodowanego psa, wieloletniej socjalizacji i życia z wyraźnymi granicami i własnym zadaniem.