Broholmer

Broholmer - spokojny duński molos z masywną przednią częścią ciała

Broholmer nosi głowę nisko, pozwala ogonowi zwisać jak szabla i podczas spaceru chętnie kładzie się pośrodku ścieżki, żeby się rozejrzeć. Pasuje to do tej duńskiej rasy: ciężkiego molosa o wysokości w kłębie około 70–75 centymetrów, przeznaczonego na spokojnego, pewnego siebie psa rodzinnego i stróżującego, który pilnuje swoją wielkością i głosem, nie zębami. Dorosły samiec waży 50–70 kilogramów i według szwedzkiej dokumentacji rasy staje się w pełni dorosły dopiero po trzech–czterech latach. Dlatego od szczenięcia wymaga wychowania w chodzeniu na smyczy, obsłudze i spokojnym witaniu gości: później na smyczy masz dużego, silnego psa. Rasa jest rzadka. Odbudowano ją od lat siedemdziesiątych z garści psów, przy małej puli genowej i surowych zasadach hodowli w Danii, więc wybór starannego hodowcy waży więcej niż przy większości ras. Pasuje do ludzi z miejscem, cierpliwością i spokojnym domem, mniej do tych, którzy szukają sportowego lub łatwego w prowadzeniu psa.

Podstawowe dane

• Nazwa oficjalna: Broholmer, wzorzec FCI nr 315 (tekst wzorca zaktualizowany w 2025 r.)
• Synonimy: duński mastif, Danish Broholmer (nazwy nieformalne; nie mylić z dogiem niemieckim)
• Pochodzenie: Dania
• Uznanie: FCI, grupa 2 (pinczery i sznaucery, molosy oraz szwajcarskie psy do bydła), sekcja 2.1 (molosy, typ dogowaty), bez próby pracy; międzynarodowo uznana w 1998 r.
• Pierwotna funkcja: polowanie na jelenie w średniowieczu, później pies stróżujący na dużych gospodarstwach i w majątkach; dziś pies do towarzystwa i stróżujący
• Wysokość w kłębie: samiec ok. 75 cm, suka ok. 70 cm (FCI)
• Waga: samiec 50-70 kg, suka 40-60 kg (FCI)
• Sierść: krótka i przylegająca, z podszerstkiem
• Umaszczenie: żółte lub czerwone, z czarną maską (tylko na pysku) lub bez, albo czarne; białe znaczenia na piersi, łapach i końcu ogona są dopuszczalne
• Długość życia: duński związek rasy szacuje 8-12 lat; wiarygodnych statystyk brak (orientacyjnie)
• Ruch: umiarkowany; codzienne spacery w spokojnym tempie z miejscem na wąchanie i rozglądanie się
• Wyzwanie szkoleniowe: umiarkowane; współpraca leży w naturze rasy, ale rozmiar i siła wymagają konsekwentnych ćwiczeń
• Pielęgnacja: niska do umiarkowanej; cotygodniowe szczotkowanie, częściej w okresie linienia
• Sam w domu: ograniczone; silnie związany z rodziną
• Klimat: stworzony na wiatr i pogodę; ciepło wymaga u ciężkiego psa dodatkowej uwagi
• Początkujący: nie jest oczywisty wybór; waga, siła i niewielu hodowców sprawiają, że rasa nie jest łatwym pierwszym psem

Szybki test dopasowania

Może pasować, jeśli:

• masz miejsce dla psa o wadze 40–70 kilogramów w domu, w samochodzie i u weterynarza;
• od szczenięcia chcesz spokojnie i konsekwentnie ćwiczyć witanie gości, obsługę i chodzenie na smyczy;
• szukasz spokojnego domownika, który zgłasza, ale nie jest ostry;
• jesteś gotów czekać na szczenię od hodowcy, który przestrzega badań zdrowia i charakteru.

Prawdopodobnie nie pasuje, jeśli:

• chcesz psa, który szybko dorośnie i pozostanie łatwy w prowadzeniu;
• szukasz partnera do biegania, jazdy na rowerze lub intensywnego sportu kynologicznego;
• musisz regularnie zostawiać psa samego na długie dni;
• szukasz psa, który bez dodatkowego zarządzania dogaduje się ze wszystkimi innymi psami.

Nazwa, uznanie i rasy pokrewne

Oficjalną nazwą jest Broholmer, zarejestrowana w FCI pod numerem 315 z Danią jako krajem pochodzenia. Duński Klub Kynologiczny (DKK) i związek rasy Broholmerselskabet kierują hodowlą. Księga rodowodowa jest zamknięta od uznania przez FCI: nowe szczenięta pochodzą tylko od psów już wpisanych do księgi. Przy odbudowie rasy w dwudziestym wieku wykorzystano według związku rasy także psy innych ras, między innymi mastify, bernardyna i boksera; wynikiem jest własny, ustalony typ.

Nie myl broholmera z dogiem niemieckim. Dog niemiecki to elegancki pies z wysoko noszoną głową; broholmer jest prostokątny, cięższy w przedniej części ciała i nosi głowę nisko. Związek rasy sam podkreśla, że nie powinien poruszać się z szlachetną, skierowaną do przodu postawą doga niemieckiego.

Historia i pierwotna funkcja

Typ znany jest od średniowiecza jako pies myśliwski na jelenie, a później przede wszystkim pies stróżujący na dużych gospodarstwach i w majątkach. Rasa zawdzięcza nazwę majątkowi Broholm na Fionii, gdzie szambelan Sehested celowo hodował ten typ. Źródła różnią się co do dokładnej daty: wzorzec FCI podaje koniec osiemnastego wieku, szwedzka dokumentacja rasy połowę dziewiętnastego. Po drugiej wojnie światowej rasa prawie zniknęła i około 1950 r. uważano ją za wymarłą. Od połowy lat siedemdziesiątych grupa miłośników wraz z Duńskim Klubem Kynologicznym odbudowała rasę; FCI uznała ją w 1998 r., gdy w Danii było około 425 psów.

Ta historia tłumaczy jego zachowanie. Pies, który przez wieki pilnował gospodarstw, zgłasza, trzyma się swoich ludzi i najpierw obserwuje sytuację; pies odbudowany z bardzo niewielu osobników ma wąską pulę genową, i to nadal jest najważniejszy punkt uwagi w tej rasie.

Wygląd i cechy fizyczne

FCI opisuje dużego, prostokątnego, mocno zbudowanego psa typu mastifa, którego obraz określa ciężka przednia część ciała. Odległość od kłęba do łokcia jest taka sama jak od łokcia do ziemi. Głowa jest szeroka i ciężka, z płaską czaszką, niezbyt wyraźnym stopem, pełnym czarnym nosem i szerokim, krótko wyglądającym pyskiem. Wargi wiszą nieco, ale bez przesady. Oczy są okrągłe, niezbyt duże i mają barwę od jasnego do ciemnego bursztynu. Uszy są średniej wielkości, dość wysoko osadzone i wiszą przy policzkach. Szyja jest bardzo silna i ma nieco luźnej skóry (podgardle); klatka piersiowa jest szeroka i głęboka. Ogon jest nisko osadzony, zwisa jak szabla i nie ma chorągiewki; w ruchu unosi się do poziomu, nie wyżej. Zawinięte ogony, uszy różyczkowe i nos inny niż czarny są według wzorca wadami.

Sierść jest krótka i przylegająca z podszerstkiem; związek rasy zauważa, że pożądany gęsty podszerstek występuje u coraz mniejszej liczby psów. Żółty i czerwony to genetycznie ten sam wzorzec sobolowy, który rozciąga się od niemal białego do głębokiej czerwieni; osobny gen określa maskę, a czarny jest osobnym kolorem. Szczenięta nie mają jeszcze ciężkiej przedniej części i głębokości dorosłego psa; pojawia się to dopiero po latach.

Charakter i temperament

Wzorzec wymaga spokojnego, dobrodusznego, przyjaznego, ale czujnego psa z dużą pewnością siebie. Związek rasy opisuje go jako psa stróżującego z łagodnego krańca skali: pilnuje dzięki swojej wielkości i głosowi i nie jest ostry. Ta pewność siebie jest sednem; lękliwość i agresja są wadami dyskwalifikującymi. W domu jest często spokojny i zwrócony ku całej rodzinie, nie ku jednej osobie. Samce mogą mieć większą skłonność do dominowania, dlatego ważne są jasne, spokojne zasady od najmłodszych lat. Długo dojrzewa, także psychicznie, więc zachowania wieku dojrzewania mogą trwać długo.

Dzieci, psy, koty i goście

• Niemowlęta i małe dzieci: dokumentacja rasy opisuje go jako łagodnego wobec dzieci, ale przy 40–70 kilogramach może przewrócić dziecko niefortunnym ruchem; zawsze nadzoruj.
• Starsze dzieci: często dobrze pasuje do spacerów i spokojnej zabawy, o ile dzieci nauczą się, że wolno mu się też wycofać na odpoczynek.
• Nieznane psy: większość broholmerów dobrze dogaduje się z innymi psami, ale agresja wobec pobratymców tej samej płci występuje w rasie, zwłaszcza u samców; spokojnie buduj znajomości.
• Współlokatorzy: może dobrze żyć z innymi psami i zwierzętami domowymi, zwłaszcza jeśli z nimi dorasta.
• Koty i małe zwierzęta: rasa nie jest znana z silnego instynktu łowieckiego, ale pies tej wielkości może przypadkowo skrzywdzić małego współlokatora; pozwól im spokojnie się poznać.
• Goście i dostawcy: zgłasza głosem i wielkością; pozwól gościom spokojnie wejść i daj mu stałe miejsce, na którym ma leżeć.

Instynkty i codzienne zachowanie

Czujność i zgłaszanie są na pierwszym miejscu: widać to po psie, który na nieznane dźwięki wstaje, idzie do drzwi i stoi, aż sprawdzisz. Zachowania terytorialne wokół podwórza i ogrodu pasują do jego pracy jako psa gospodarskiego i majątkowego. Jego przeszłość jako myśliwego na jelenie nie jest silnie opisaną cechą rasy w obecnej dokumentacji, ale bodźce wzrokowe poza domem mogą się różnić u poszczególnych osłw; zbuduj niezawodne przywołanie, zanim spuścisz go ze smyczy. Według opisu rasy nie porusza się więcej niż to konieczne, chętnie kładzie się na dworze i w domu jest jeszcze spokojniejszy.

Ruch w poszczególnych fazach życia

Szczenię: krótkie, spokojne wyjścia z dużą ilością snu; informacje o rasie zalecają umiarkowany ruch w czasie wzrostu oraz unikanie schodów lub ograniczenie ich do minimum. Żadnych narzucanych dystansów i skoków z wysokości.

Młody pies: rozwija się jeszcze do około trzech lat; powoli zwiększaj długość spacerów i ich różnorodność, zwracaj uwagę na obciążenie stawów i ćwicz chodzenie na smyczy, dopóki łatwo go prowadzić.

Dorosły: licz się z kilkoma spokojnymi spacerami dziennie, w tym jednym dłuższym, uzupełnionymi czasem na wąchanie i trening. Dużo więcej niż spacery i swobodny bieg na bezpiecznym terenie zwykle nie jest potrzebne; ogród nie zastępuje spacerów.

Senior: krótsze, częstsze spacery po miękkim podłożu. Sztywność, trudności ze wstawaniem lub kulawizna wymagają badania u weterynarza.

Wyzwania umysłowe i praca

Broholmer nie potrzebuje intensywnego zadania, ale musi mieć coś do roboty: zabawy w tropienie i poszukiwanie, spokojne ćwiczenia posłuszeństwa i spacery z czasem na wąchanie. Według związku rasy przy dobrym szkoleniu jest wszechstronny, między innymi w tropieniu i poszukiwaniu. Kontrolowane ćwiczenia stróżowania są rzadko potrzebne; naucz go raczej spokojnie leżeć, gdy wchodzą goście. Duńska polityka hodowlana stosuje opis mentalny; pokazuje to, jak dużo wagi przykłada się do stabilnego zachowania.

Szkolenie i socjalizacja

Pracuj krótkimi, urozmaiconymi sesjami, ze spokojną nagrodą i wieloma powtórzeniami w różnych miejscach. Według informacji o rasie pies dobrze reaguje na przyjazne, konsekwentne prowadzenie i może nudzić się przy monotonnych ćwiczeniach. Ćwicz od szczenięcia chodzenie na smyczy, czekanie, trzymanie się przy tobie i puszczanie: dorosłego psa o wadze 60 kilogramów już nie odciągniesz. Socjalizuj szeroko i stopniowo z ludźmi, psami, ruchem ulicznym i dźwiękami, bez zmuszania. Przyzwyczaj go od szczenięcia do dotykania uszu, łap i pyska, do stołu u weterynarza i do transportu samochodem, by te czynności nie stały się później walką.

Zostawanie samemu w domu

Broholmer przywiązuje się do rodziny i nie radzi sobie dobrze z długą nieobecnością. Buduj samotność małymi krokami, od minut do dłuższych okresów, po wyjściu na dwór i gdy leży spokojnie. Drugi pies lub opieka może pomóc; różnice indywidualne są duże. Pies, który się nudzi, może zacząć skomleć, szczekać lub niszczyć przedmioty.

Mieszkanie, otoczenie, klimat i podróże

Dom z bezpiecznie ogrodzonym ogrodem pasuje najlepiej, ale ogród nie zastępuje spacerów ani towarzystwa. W mieszkaniu znaczenie mają rozmiar, schody i winda: ciężki pies, któremu jako szczenięciu lub seniorowi trudno chodzić po schodach, potrzebuje dostępnego mieszkania. Zgłasza głosem, a ten niesie daleko, co w gęsto zabudowanych okolicach może wymagać ustaleń z sąsiadami. Wzorzec opisuje gęstą sierść na wiatr i pogodę, ale przy ciepłej pogodzie ciężki pies z grubą sierścią może szybciej się przegrzać: spaceruj w chłodnych porach i zapewnij cień i wodę. Przestronny samochód pomaga; ćwicz od szczenięcia wsiadanie i stałe miejsce w samochodzie, bo dorosłego psa tej wielkości już nie podniesiesz.

Rozmiary, obroże i szelki

FCI podaje tylko wysokość w kłębie (samiec ok. 75 cm, suka ok. 70 cm) i wagę. Nie ma oficjalnego wzorca obwodu szyi ani klatki piersiowej, więc nie są to wymiary rasy i zawsze musisz zmierzyć psa sam. Zmierz szyję w miejscu, gdzie będzie obroża, miękką miarką i zostaw miejsce na dwa palce. Zmierz obwód klatki piersiowej w najszerszym miejscu, tuż za przednimi łapami. Ciężkie podgardle i szeroka klatka piersiowa mogą wpływać na dopasowanie; sprawdź, czy nic nie uciska ani nie ociera, i zmierz ponownie, gdy pies rośnie lub zmienia wagę.

Pielęgnacja

Szczotkowanie i czesanie: co tydzień szczotką gumową lub miękką; częściej w okresie linienia wiosną i jesienią, gdy wypada dużo podszerstka.

Wyczesywanie podszerstka i trymowanie: trymowanie nie jest potrzebne. Usuwaj luźny podszerstek szczotką.

Mycie i suszenie: tylko gdy pies jest naprawdę brudny, łagodnym szamponem dla psów; dokładnie osusz grubą sierść, by skóra nie pozostawała wilgotna.

Fałdy skóry i podgardle: regularnie sprawdzaj luźną skórę na szyi pod kątem wilgoci, zapachu lub zaczerwienienia. W ankiecie duńskiego związku rasy około 2012 r. problemy skórne i alergie były najczęściej wymienianym problemem.

Uszy i oczy: co tydzień zaglądaj do wiszących uszu w poszukiwaniu zapachu, brudu lub zaczerwienienia i w razie potrzeby przecieraj oczy.

Łapy, pazury i zęby: przycinaj pazury w porę, sprawdzaj opuszki i szczotkuj zęby.

• Trixie szczotka-zgrzebło gumowe 13 cm: gumowa szczotka pielęgnacyjna do codziennego szczotkowania krótkiej sierści.

Zdrowie i odpowiedzialna hodowla

Dla tej rasy istnieje niewiele niezależnych danych populacyjnych. Związek rasy szacuje długość życia na 8–12 lat, ale nie ma wiarygodnych statystyk, ponieważ zgony nie zawsze są zgłaszane. Wielkość, linia, waga i przypadek odgrywają rolę, a liczba populacyjna nie przewiduje, jak długo żyje pojedynczy pies.

W Danii za pośrednictwem Duńskiego Klubu Kynologicznego i związku rasy obowiązują warunki hodowlane: psy hodowlane bada się w kierunku dysplazji stawu biodrowego i łokciowego (HD i ED) za pomocą zdjęć rentgenowskich, otrzymują opis mentalny i ocenę eksterieru, zanim zostaną wykorzystane. Dokładne wymagania zostały w ostatnich latach zmienione; poproś hodowcę o pokazanie aktualnych wyników. U rasy opisuje się zwiększoną predyspozycję do dysplazji stawu biodrowego i łokciowego; związek rasy wspomniał ponadto o problemach skórnych i alergiach oraz rozpoczął około 2012 r. badanie możliwych dziedzicznych wad serca (zwężenie aorty) po kilku przypadkach u młodych psów. Skręt żołądka jest ogólnym punktem uwagi u dużych psów z głęboką klatką piersiową; dla samego broholmera nie znaleźliśmy go osobno udokumentowanego. Nie każdy pies rozwija te schorzenia, a badania przesiewowe nie są gwarancją.

Pozwól weterynarzowi ocenić nagłą kulawiznę, trudności ze wstawaniem, wzdęty brzuch z niepokojem, duszność, utrzymujące się problemy skórne lub wyraźną zmianę zachowania. Zdrowa waga odciąża stawy.

Żywienie w poszczególnych fazach życia

Właściwa porcja zależy od konkretnej karmy, wagi, wieku, kondycji i aktywności, a nie od nazwy rasy. Powszechną podstawą obliczeń jest RER = 70 × masa ciała w kg^0,75. Pies o wadze 50 kg ma wtedy około 1 316 kcal zapotrzebowania spoczynkowego; zapotrzebowanie dzienne jest wyższe o współczynnik, który bierzesz ze sprawdzonego źródła żywieniowego, na przykład z wytycznych FEDIAF. Następnie przelicz: gramy dziennie = dzienne zapotrzebowanie energetyczne w kcal ÷ ME w kcal/kg karmy × 1000. To wyłącznie przykład obliczeniowy pokazujący metodę, a nie zalecenie dla twojego psa. Po dwóch–czterech tygodniach sprawdź wagę i kondycję: żeber powinno być dobrze wyczuwalnych bez grubej warstwy tłuszczu.

Szczenię: wybierz kompletną karmę dla szczeniąt ras dużych i utrzymuj wzrost kontrolowany i szczupły; nie dodawaj osobnego wapnia bez weterynarza. Jego waga w dorosłości wynosi wyraźnie ponad 25 kilogramów i rośnie długo. Dorosły: dostosuj do wagi i aktywności, zwykle w dwóch spokojnych posiłkach; pozwól mu odpocząć po jedzeniu i wlicz smakołyki. Senior: dostosuj do kondycji i masy mięśniowej, a nie tylko wieku. Dbaj, by zawsze była świeża woda.

• Applaws Puppy Large Breed Kurczak 7,5 kg: karma dla szczeniąt ras dużych.
• Acana Adult Large Breed 17 kg: karma dla dorosłych psów ras dużych.

Zawsze czytaj opakowanie pod kątem gęstości energetycznej i porcji startowej; tabele karmienia kończą się często poniżej wagi dużego broholmera, więc policz sam i przy wzroście, chorobie lub wątpliwościach zapytaj weterynarza.

Czas, koszty i codzienne obciążenie

Codzienny czas to kilka spokojnych spacerów, trening i stała rola w rodzinie. Karma jest droga ze względu na wagę, a weterynarz i ubezpieczenie wypadają drożej przy ciężkim psie. Licz się też z dużym samochodem lub rozwiązaniem transportowym, solidnym legowiskiem lub klatką, mocnymi szelkami i bezpiecznym ogrodzeniem. Stałych kwot nie podajemy bez aktualnej kontroli rynku.

Zalety

• Spokojny, dobroduszny i zwrócony ku całej rodzinie.
• Zgłasza głosem i wielkością, nie będąc ostrym.
• Pielęgnacja jest przejrzysta dzięki krótkiej sierści.
• Umiarkowane zapotrzebowanie na ruch: podstawą są spokojne spacery.
• Rzadka, odbudowana rasa z własną, starannie ustaloną polityką hodowlaną.

Wady i punkty uwagi

• Ciężki i silny; wychowanie i łatwość prowadzenia trzeba budować od szczenięcia.
• Rośnie i dojrzewa powoli, także psychicznie.
• Wąska pula genowa i niewielu hodowców; potrzebny jest czas oczekiwania i staranny wybór.
• Zwiększona predyspozycja do dysplazji stawu biodrowego i łokciowego oraz być może problemów skórnych.
• Samce i suki mogą wchodzić w konflikt z pobratymcami tej samej płci.
• Nie lubi długo być sam.

Dla kogo

Dla rodzin i osób samotnych z miejscem, czasem i spokojnym domem, które lubią dużego, spokojnego psa i są gotówe dobrze go wychować od szczenięcia. Pasuje do ludzi, którzy świadomie wybierają rzadką rasę i chcą poczekać na hodowcę poważnie traktującego badania zdrowia i charakteru.

Dla kogo nie

Dla tych, którzy szukają lekkiego, szybko dorosłego lub sportowego psa, zostawiają psa dużo samego, mają mało miejsca lub trudno dostępne mieszkanie albo nie poradzą sobie z siłą psa o wadze 60 kilogramów.

Odpowiedzialne nabycie, adopcja lub przekazanie

Szukaj hodowcy, który zna rasę i należy do duńskiego związku rasy lub równorzędnego krajowego związku. Pytaj o rodowód rodziców, wyniki badań bioder i łokci, opis mentalny oraz wiek, w którym szczenię może opuścić miot (nie przed ośmioma tygodniami). Odwiedź miejsce chowu i poznaj matkę. Licz się z listą oczekujących; według szwedzkiej dokumentacji duński związek rasy umieszcza kupujących na liście oczekujących i nie rozróżnia kupujących duńskich i zagranicznych. Bądź ostrożny wobec sprzedających, którzy chcą szybko sprzedać lub hodują jednocześnie kilka ras. Związek rasy zaleca przestrzeganie duńskich zasad hodowli także poza Danią, by chronić pulę genową. Przekazania zdarzają się, ale są rzadkie. Przepisy dotyczące utrzymywania psów mogą się różnić w zależności od kraju i gminy; zapytaj w swojej gminie o aktualne warunki.

Najczęściej zadawane pytania

Czy broholmer nadaje się dla początkujących? Zwykle nie jest to oczywisty wybór: jest ciężki, powoli rośnie, a hodowców jest niewielu.

Czy może żyć z kotami? Często tak, jeśli razem dorastają, choć dla małego współlokatora pozostaje dużym psem.

Czy może biegać bez smyczy? Tylko tam, gdzie jest to bezpieczne i dozwolone, i po starannie zbudowanym przywołaniu.

Ile gubi sierści? Ma krótką sierść z podszerstkiem i traci dużo włosa wiosną i jesienią; regularne szczotkowanie pomaga.

Czy może mieszkać w mieszkaniu? Możliwe, ale rozmiar, schody i jego głos wymagają odpowiedniego mieszkania i dobrych ustaleń z sąsiadami.

Podsumowanie

Broholmer to spokojny, pewny siebie duński molos, który idzie za rodziną, zgłasza głosem i nie potrzebuje wiele poza miejscem, spokojem i konsekwentną ręką. Jego największe wyzwanie to waga i powolne dojrzewanie, połączone z wąską pulą genową, która wymaga starannie wybranego hodowcy i wyników badań zdrowia. Kto może to zapewnić, dostanie spokojnego domownika; kto szuka lekkiego, sportowego lub łatwo dostępnego psa, lepiej wybierze inną rasę. Jego dobrostan zależy od wychowania od szczenięcia, zdrowej wagi i hodowcy, który poważnie traktuje duńskie kontrole zdrowia.