Zaćma - zmętnienie soczewki oka u psa

Zaćma - zmętnienie soczewki oka u psa

Ważne na wstępie: Fidello nie jest weterynarzem. Ta strona ma charakter informacyjny i nie pomaga w postawieniu diagnozy. Masz wątpliwości co do zdrowia swojego psa lub rozpoznajesz opisane poniżej objawy? Zawsze skontaktuj się wtedy z weterynarzem.

Mętna lub niebieskoszara mgiełka na oku psa może wskazywać na zaćmę. To jedna z najczęstszych przyczyn pogorszenia wzroku u psów, która może pojawić się w każdym wieku - od młodych szczeniąt z dziedziczną postacią choroby po starsze psy, u których soczewka stopniowo mętnieje.

Czym jest zaćma?

Zaćma oznacza, że soczewka oka, która normalnie jest przezroczysta i przepuszcza światło do siatkówki, staje się częściowo lub całkowicie mętna. Im większa zmętniała część soczewki, tym bardziej ograniczony jest wzrok. Przy całkowicie zmętniałej soczewce pies niemal nic nie widzi tym okiem. Zaćma dotyczy samej soczewki i nie należy jej mylić z prawidłowym, związanym z wiekiem stwardnieniem soczewki (stwardnienie jądrowe), które również może nadawać oku niebieskawy odcień, ale zwykle prawie nie wpływa na wzrok. Tylko weterynarz może z pewnością odróżnić te dwa stany.

Które psy są narażone?

Zaćma może mieć kilka przyczyn. U wielu ras psów znana jest dziedziczna postać choroby, która często rozwija się w młodym wieku, czasem już w pierwszym roku życia, a czasem dopiero w wieku czterech lub pięciu lat. Rasy, u których dziedziczną postać zgłasza się stosunkowo częściej, to między innymi pudel miniaturowy i standardowy, cocker spaniel, labrador retriever, bostończyk, buldog francuski, staffordshire bull terrier, owczarek australijski oraz rasy nordyckie, takie jak husky syberyjski, malamut alaskański i samojed. W przypadku niektórych z tych ras poznano już podłoże genetyczne. Ważną przyczyną zaćmy jest też cukrzyca: u psów z cukrzycą zmętnienie soczewki często rozwija się szybko, czasem już w ciągu kilku tygodni od rozpoznania, niezależnie od tego, jak dobrze cukrzyca jest wyrównana. Do zaćmy może też prowadzić starszy wiek, wcześniejszy stan zapalny oka, uraz oka oraz, rzadziej, długotrwałe narażenie na określone substancje. Dziedziczna predyspozycja nie oznacza automatycznie, że pies zachoruje.

Objawy

Najbardziej charakterystycznym objawem jest biała, niebieskoszara lub mleczna mgiełka w źrenicy, która przy zaawansowanej zaćmie jest dobrze widoczna gołym okiem. Wczesne stadia są często trudniejsze do zauważenia i najlepiej ocenia je weterynarz. Oprócz widocznego przebarwienia pies z pogorszonym wzrokiem może poruszać się ostrożniej, wahać się przed schodami lub skokiem, częściej wpadać na meble lub framugi drzwi (zwłaszcza o zmierzchu lub w nieznanym otoczeniu) albo mniej aktywnie reagować na ruch. U psów z cukrzycą pogorszenie może następować zaskakująco szybko. Objawy wymagające pilnej reakcji to nagle czerwone, bolesne lub przymrużone oko, nagłe, gwałtowne pogorszenie wzroku lub widoczny obrzęk oka.

Kiedy do weterynarza?

Każde widoczne zmętnienie lub przebarwienie oka powinno zostać ocenione przez weterynarza, nawet jeśli pies poza tym wydaje się czuć dobrze. Skontaktuj się z weterynarzem szybciej, jeśli pies z cukrzycą nagle wydaje się gorzej widzieć, a w przypadku czerwonego, bolesnego, wyraźnie powiększonego lub przymrużonego oka szukaj pomocy tego samego lub następnego dnia: może to wskazywać na stan zapalny lub podwyższone ciśnienie w oku, które wymagają szybkiego leczenia.

Jak stawia się rozpoznanie?

Weterynarz bada oko specjalistycznymi przyrządami, na przykład lampą szczelinową, aby ustalić, czy zmętnienie dotyczy soczewki i jak jest rozległe. Często sprawdza się też, czy istnieje przyczyna leżąca u podłoża problemu, na przykład za pomocą badania krwi w kierunku cukrzycy. W razie wątpliwości lub gdy rozważana jest operacja, weterynarz kieruje do lekarza weterynarii specjalizującego się w okulistyce, który za pomocą dodatkowych badań, czasem także USG oka, ocenia, czy siatkówka za zmętniałą soczewką nadal dobrze funkcjonuje. Ta strona nie może powiedzieć, czy twój pies ma zaćmę; jasność w tej sprawie daje wyłącznie badanie u weterynarza.

Leczenie w zarysie

Nie istnieje lek, który sprawia, że istniejąca zaćma znika. Jedynym leczeniem, które może przywrócić wzrok, jest zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu zmętniałej soczewki i często zastąpieniu jej soczewką sztuczną; wykonuje go lekarz weterynarii specjalizujący się w okulistyce. Nie każdy pies kwalifikuje się do zabiegu: kwalifikacja zależy między innymi od stanu siatkówki, ogólnego stanu zdrowia i ewentualnych innych problemów z okiem. Jeśli operacja nie jest wykonywana lub nie jest możliwa, ważna pozostaje regularna kontrola, ponieważ nieleczona, zaawansowana zaćma może z czasem prowadzić do stanu zapalnego oka lub podwyższonego ciśnienia w oku. Ostateczny plan leczenia zawsze ustala weterynarz lub okulista, dostosowując go do konkretnego psa.

Co możesz zrobić sam

Pies z pogorszonym wzrokiem często radzi sobie zaskakująco dobrze, zwłaszcza w znajomym otoczeniu. Możesz pomóc, nie przestawiając bez potrzeby mebli, utrzymując szlaki komunikacyjne wolne od przeszkód i luźnych przedmiotów oraz dodatkowo zabezpieczając schody czy basen. Spokojne odezwanie się, zanim dotkniesz psa lub się do niego zbliżysz, a także stałe sygnały zapachowe lub dźwiękowe, na przykład przy misce z jedzeniem czy legowisku, mogą ułatwić orientację. Są to praktyczne dostosowania wspierające codzienny komfort; nie zastępują one leczenia ani kontroli weterynaryjnej.

Profilaktyka i odpowiedzialna hodowla

U ras z rozpoznaną dziedziczną postacią choroby odpowiedzialni hodowcy przed dopuszczeniem do hodowli poddają psy rodzicielskie badaniu okulistycznemu, na przykład w ramach oficjalnego programu badań przesiewowych oczu. Jako kupujący pytaj o wyniki takich badań. U psów z cukrzycą jak najbardziej stabilne wyrównanie poziomu cukru we krwi, w porozumieniu z weterynarzem, może pomóc opóżnić powstanie zaćmy, choć nie daje gwarancji, że choroba się nie pojawi. Dla postaci związanej z wiekiem nie istnieje udowodniony sposób zapobiegania jej powstaniu.

Życie z zaćmą

Wiele psów z zaćmą, także tych, które nie są operowane, dobrze przystosowuje się do ograniczonego lub braku wzroku, zwłaszcza gdy otoczenie pozostaje znajome i przewidywalne. Regularna kontrola weterynaryjna pozostaje ważna, aby wcześnie wykryć powikłania, takie jak stan zapalny czy podwyższone ciśnienie w oku. Przy odpowiednim wsparciu pies z zaćmą, operowany lub nie, zwykle może nadal cieszyć się dobrą jakością życia.

Najczęstsze pytania

Czy mój pies oślepnie przez zaćmę?
Zależy to od tego, jak duża część soczewki jest dotknięta chorobą i czy dotyczy jednego, czy obu oczu. Częściowa zaćma ogranicza wzrok, a całkowita może prowadzić do (niemal) ślepoty tego oka. Tylko weterynarz może to ocenić w przypadku twojego psa.

Czy operacja jest zawsze konieczna?
Nie. Nie każdy pies kwalifikuje się do operacji i nie każdy właściciel się na nią decyduje. Regularna kontrola pozostaje wtedy ważna, aby wykryć ewentualne powikłania.

Czy zaćma może ustąpić sama?
Nie, raz powstała zaćma nie ustępuje sama i nie poprawia się pod wpływem leków ani diety.

Czy zaćma to to samo co niebieskawa mgiełka, która często pojawia się u starszych psów?
Niekoniecznie. U wielu starszych psów rozwija się niegroźne, związane z wiekiem stwardnienie soczewki (stwardnienie jądrowe), które wygląda podobnie, ale zwykle prawie nie wpływa na wzrok. Tylko badanie okulistyczne pozwala z pewnością odróżnić te stany.

Podsumowanie

Zaćma jest jedną z najczęstszych przyczyn pogorszenia wzroku u psów, a dziedziczna predyspozycja i cukrzyca to jej dwie najważniejsze przyczyny. Rozpoznanie wczesnych objawów, terminowa wizyta u weterynarza oraz, w razie wątpliwości, skierowanie do lekarza weterynarii specjalizującego się w okulistyce sprawiają, że pies nie żyje niepotrzebnie długo z ograniczonym wzrokiem, a ewentualne powikłania zostają wykryte na czas lub wzrok zostaje przywrócony.

Na koniec

Na koniec: ten artykuł nie zastępuje wizyty u weterynarza. Fidello nie stawia diagnoz ani nie przepisuje leczenia. W razie wątpliwości, utrzymujących się dolegliwości lub nagłych objawów właściwym kolejnym krokiem zawsze jest wizyta u weterynarza.